2-3 milyar yıl önce Samanyolu’nda pıtırak gibi yıldız oluşumu patladı…

Samanyolu Galaksisi.
Gaia uydusundan gelen verileri analiz eden Barselona Üniversitesi Cosmos Bilimler Enstitüsü (ICCUB, UB-IEEC) ve Besançon Astronomik Gözlemevi araştırmacıları, Samanyolu’nda şiddetli yıldız oluşum patlamalarının meydana geldiğini  buldu.
2 ila 3 milyar yıl önceki bu süreçte, galaktik diski yaratan yıldızların yüzde 50’den fazlası doğmuş olabilir. Elde edilen sonuçlar Gaia tarafından ölçülen yıldızların uzaklıkları, renkleri ve büyüklüklerinin galaksimizdeki dağılımını öngören modellerle birleşme sağlıyor.

Tıpkı bir tüpte oksijen azaldığında yakılan alevin kaybolması gibi, Samanyolu’ndaki yıldız oluşumunun ritmi, çöken gazlar tarafından beslenerek, mevcut gazı tüketene kadar yavaşça ve sürekli bir şekilde azalmalıdır. Çalışmanın sonuçları, disk oluşumunun ilk 4 milyar yılında gerçekleşen süreç olmasına rağmen, ciddi bir yıldız oluşum patlaması veya “bebek yıldız patlaması” olarak gerçekleştiğini göstermektedir.

Araştırma, bu eğilimi tersine çevirdi. Gaz açısından zengin olan Samanyolu’nun uydu gökadasıyla birleşme, yeni bir yakıt ekleyebilir ve bir gaz tüpünün zamanında değiştirildiğine benzer şekilde, yıldız oluşum işlemini yeniden etkinleştirebilir. Bu mekanizma mesafelerin dağılımını da açıklar,

ICCUB araştırmacısı Roger Mor, “yıldız oluşumu zaman ölçeğinde, bu sürece dahil olan büyük miktardaki yıldız kütlesi, milyonlarca güneş kütlesiyle birlikte patladı. Galaksimizin diski sabit ve duraksayan bir evrime sahip olmadığından dolayı yaklaşık beş milyar yıl önce başlayan karışıklığın göstergesi bu olmalı” dedi.

samanyolu fotoları ile ilgili görsel sonucu

 

Roger Mor, “Bunu ilk defa – güneş ortamında üç milyondan fazla yıldız için kesin mesafelere sahip olduğumuzdan ötürü bulduk. Bu veriler sayesinde, 8-10 milyar yıl önce evrimi kontrol eden mekanizmaları keşfedebildik.  Birçok araştırma alanında olduğu gibi, bu bulgular, çok sayıda benzeri görülmemiş hassas verilerin bir araya getirilmesi ve FP7 GENIUS Avrupa projesi (Gaia Avrupa Projesi tarafından finanse edilen bilgisayar tesislerinde hesaplanırken saatlerce kullanılabilir olması) sayesinde mümkün olmuştur.”

Kozmolojik modeller, galaksimizin Gaia verilerini kullanan diğer çalışmalarda da belirtildiği gibi, diğer galaksilerle birleşme nedeniyle büyüyeceğini tahmin ediyor. Bu birleşmelerden biri, bu çalışmada tespit edilen ciddi yıldız oluşum patlamasının nedeni olabilir.

Complutense Üniversitesi Samanyolu’na benzer galaksi simülasyonları uzmanı Santi Roca-Fàbrega’ya göre, “elde edilen sonuçlar, mevcut kozmolojik modellerin öngördüğü sonuçlarla ve dahası, Gaia’nın gözlerinden görülen galaksimizin, evrendeki modelleri daha büyük ölçekte test edip karşılaştırabileceğimiz mükemmel bir kozmolojik laboratuvardır. ”

2020 yılına kadar Gaia görevi

Bu çalışma, 25 Nisan 2018’de bir yıl önce yayınlanan Gaia misyonunun ikinci sürümü ile yapıldı. ICCUB’un müdürü Xavier Luri’ye göre: “Bilim insanlarının ve mühendislerin rolü, bilimsel toplumun Gaia sürümünden elde edilen mükemmel veri kalitesinden yararlanabilmesi için çok önemliydi.”

Avrupa’daki 400’den fazla bilim insanı ve mühendis, bu verilerin hazırlanmasından ve onaylanmasından sorumlu konsorsiyumun bir parçasıdır. Luri, “Onların ortak çalışmaları, uluslararası bilim camiasına, galaksimizin kökenleri ve evrimi hakkındaki mevcut senaryoların çoğunu yeniden düşündüren bir sürüm getirdi” diyor.