Uzayın En Boş Kısımlarında Ne Saklanıyor?
Evren, her biri yıldızlar ve gezegenler gibi daha küçük kozmik cisimlerle dolu trilyonlarca galaksiye ev sahipliği yapıyor.
Bu sanatçı tasviri, birçok kozmik boşluğu – nispeten boş uzay baloncuklarını – işaret ediyor.
Galaksiler ağ benzeri bir düzende birbirlerine doğru çekim uyguladıkları için, aralarında kozmik boşluklar adı verilen muazzam açık alanlar da bulunuyor. Bu giderek büyüyen, kasvetli yerlerde hakim olan karanlık enerjidir.
Bu animasyondaki galaksiler, evren genişledikçe birbirinden daha da uzaklaşan, Hoberman küresine (genişleyip daralan kafes benzeri bir oyuncak top) biraz benzeyen bir yapıya sahiptir.
Evrenin uzaktan bakıldığında görünen haritaları, galaksilerin genellikle parlak, şehir benzeri bölgelerde kümelendiğini gösteriyor.
Her kozmik metropol, diğerlerine otoyollar aracılığıyla bağlanıyor; bu otoyollar, karanlık madde, gaz ve tozdan oluşan devasa filamentler (iplikçik) olup, bu filamentler boyunca ek galaksiler bulunabilir. Bu büyük ölçekli yapıya kozmik ağ denir.
Galaksilerden ve filamentlerden çok uzakta, ıssız yerlerde kozmik boşluklar bulunur. Milyarlarca yıldır büyüyen bu boşluklar, kütle çekiminin maddeyi başka yerlere çekmesiyle boşalmaktadır.
Bu animasyon, evrenin erken dönemini, kozmosun sıcak bir plazma çorbasıyla dolu olduğu zamanı görselleştiriyor.
Kozmik boşluklar, evrenin bugünkü halinden son derece farklı göründüğü bir dönemde ortaya çıktı. Evren, yıldızlar ve galaksilerle dolu olmak yerine, yoğun, neredeyse homojen bir sıvı oluşturan plazma (yüklü parçacıklar) deniziyle doluydu.
Biraz da yoğun madde çekirdekleri vardı. Bu kümelerin kütlesi daha fazla olduğu için, kütle çekimleri ek maddeyi kendine doğru çekti.
Bu alanlar giderek büyüdü ve evren milyarlarca yıl boyunca genişlerken daha fazla maddeyi bir araya getirerek yıldızları, galaksileri ve galaksi kümelerini oluşturdu. Bu arada, aralarındaki boşluklar giderek daha da boşaldı.
Kütle çekiminin etkisi altında büyük ölçekli bir yapının oluşumunun simülasyonu.
Kozmik boşluklar tamamen boş değildir. Seyrek galaksiler içerirler, ancak gelişimleri gecikmiş gibi görünmektedir. Daha az madde olduğu için, nesneleri bir arada tutan kütle çekimi daha zayıftır.
Bu nedenle yıldızlar ve galaksiler daha yavaş oluşur ve bu galaksiler izole oldukları için diğerleriyle etkileşime girme olasılıkları daha düşüktür.
Bu da galaksi kümeleri gibi daha yoğun yerlerde büyümeyi destekler. Ancak boşluklar çoğunlukla göremediğimiz şeylerle doludur.
İçlerinde ince bir karanlık madde tabakası ve evrenin başka yerlerinde bulduğumuzdan nispeten daha fazla miktarda zayıf etkileşimli büyük kütleli parçacıklar (WIMPS), örneğin hayaletimsi nötrinolar bulunur.
Boşluklarda kütle çekimi oluşturacak çok fazla madde olmadığı için, farklı bir kuvvet hüküm sürer: karanlık enerji, evrenin genişlemesini hızlandırıyor gibi görünen gizemli kozmik basınç.
Kozmik boşluklar öncelikle karanlık enerjiden etkilendiği için, onun davranışı hakkında ipuçları sunar. Gökbilimciler henüz kozmik boşlukları tam olarak incelemediler.
Ancak yakında fırlatılacak olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu (Roman), bu çöl benzeri uzay bölgelerini daha önce hiç görmediğimiz şekilde ortaya çıkaracak kadar geniş bir görüş açısına sahip olacak.
Bu boşlukları incelemek, evrenin nasıl bir araya geldiğini ve karanlık enerjinin galaksileri nasıl birbirinden uzaklaştırdığını gösterecek.
Eğer kozmik ağda hiper hızda uçabilseydiniz, bu simüle edilmiş görüntüye benzer bir manzara görebilirdiniz.
Şimdiye kadar bilim insanları yaklaşık 1.000 kozmik boşluk buldu. Roman’ın 3 boyutlu araştırmaları, önceki büyük gökyüzü araştırmalarının görebildiğinden daha çok, önceki kozmik dönemlere dağılmış büyük ve küçük boşluklar bulacak.
Bu, en boş yerlerin milyarlarca yıl içinde nasıl daha da boşaldığını izleyebileceğimiz anlamına geliyor. Gökbilimciler, karanlık enerjinin gücündeki herhangi bir değişikliği, karanlık enerjinin baskın olduğu boşlukları kozmik zaman boyunca nasıl genişlettiğini görerek takip edebilecekler.
