Bilinen en güçlü güneş fırtınalarından biri MÖ 660’da…

Buz çekirdeğinde ve ağaç halkalarında kalan izler araştırmacıların fırtınanın gücünü tahmin etmesini sağladı

yüklü güneş parçacıkları ve Dünya'nın manyetosferi

Güneşteki güçlü patlamalar sonucu yayılan yüklü parçacıklar, Dünya’nın manyetosferini (resimdeki mavi bölge) kıracak kadar şiddetli olabilir. Bu tür emisyonların Dünya’nın geçmişinde ne kadar yaygın olduğunu görmek için, bilim insanları ağaç halkalarında ve buz çekirdeklerinde kesin delilleri araştırdılar.

Güneşin manyetik alanı değiştikçe, zaman zaman yüklü parçacık parçacıklarını uzaya fırlatır. Güneş proton olayları adı verilen en aşırı güneş fırtınasında, bu yüklü parçacıklar diğer güneş emisyonları ile etkileşimlerle büyük ölçüde hızlanır: Nedeni güneş patlamaları veya koronal kütle atımlarıdır. Dünya’nın koruyucu manyetik alanı bile bu kadar hızlı ve enerjik parçacık akışlarını durduramaz. Radyasyon özellikle modern teknoloji ve astronotlar için tehlikelidir.

Bu tür aşırı olayların ne kadar yaygın olduğu belli değil; uydu ve yer temelli aletler, onları yalnızca yaklaşık 70 yıldır izlemektedir. Zaman içinde daha geriye bakmak için, araştırmacılar buz çekirdeklerinde saklanmış ağaç halkalarında – veya berilyum-10 ve klor-36 – kozmogenik radyonüklidlerde fırtınanın izlerini aradılar. Bu tür radyonüklidler, kozmik ışınların Dünya atmosferindeki moleküllerle etkileşime girmesiyle oluşur.

2017’de bilim adamları, karbon-14 ağaç halkasında ani bir yükseliş tespit ederek M.Ö. 660 yılına kadar güneşin proton olayı gösterdiğini tespit ettiler. Ancak bir karbon-14 yükselişi bir süper novaya veya güneş patlamasına da işaret edebilir.

Yeni çalışmada jeolog Paschal O’Hare liderliğindeki araştırmacılar, daha sonra Lund Üniversitesi’nde iki Grönland buz çekirdeğini inceledi. Avustralya’nın Adelaide kentindeki Heathgate Resources’taki O’Hare ve arkadaşları, berilyum-10 ve klor-36’da aynı anda çıkan çiviler buldu.

Radyonüklidlerin buzdaki nispi bolluğu, MÖ. 660 olayının, 1956 olayından yaklaşık 10 kat daha güçlü olduğunu, enstrümanlar tarafından kaydedilen en güçlü güneş fırtınası olduğunu ortaya koydu. Eski fırtınanın gücüne rakip olan bilinen tek güneş fırtınası, aynı zamanda ağaç halkalarında ve buz çekirdeklerinde kaydedilen bir olay olan MS 774-775’te gerçekleşti.