Ana Sayfa Yıldızlar Dünya’dan 28 Işık Yılı Uzaklıkta Üçlü Yıldız Sistemi…

Dünya’dan 28 Işık Yılı Uzaklıkta Üçlü Yıldız Sistemi…

11
0
Dünya’dan 28 Işık Yılı Uzaklıkta Üçlü Yıldız Sistemi…

Gökbilimciler, Dünya’dan sadece 28 ışık yılı uzaklıkta olağanüstü bir üçlü yıldız sistemi keşfetti.

Dünya’dan 100 ışık yılı uzaklıklara kadar benzer bir sistem bilinmemektedir.

Newswise: Gökbilimciler Dünya'dan Sadece 28 Işık Yılı Uzaklıkta Olağanüstü Üçlü Yıldız Sistemi Keşfetti

Gökbilimciler, Dünya’dan sadece 28 ışık yılı uzaklıkta, yıldızların nasıl yaşadığı, öldüğü ve evrimleşirken nasıl etkileşimde bulunduğu hakkındaki anlayışımızı sorgulatan olağanüstü bir yıldız sistemi keşfetti.

Welopōʻai adı verilen bu sıra dışı üçlü yıldız sistemi, Montreal Üniversitesi Trottier Öte gezegen Araştırma Enstitüsü (IREx) liderliğindeki uluslararası bir bilim insanı ekibi tarafından keşfedildi.

Sistem, yakıtlarını tüketmiş Güneş benzeri yıldızların son derece yoğun kalıntıları olan iki beyaz cüce ve Güneş’ten çok daha sönük bir yıldız olan bir kırmızı cüce içeriyordu.

Bilim insanları, kırmızı cüce yıldızın çevresinde gezegen ararken, Güneş’in yakın çevresinde bilinen hiçbir şeye benzemeyen bu olağanüstü yapıya rastladılar.

IREx araştırmacısı ve ekip lideri Étienne Artigau, “aslında gezegen arıyorduk. Ancak bunun yerine çok daha şaşırtıcı bir şey bulduk” dedi. 

Hızda tespit edilen değişiklikler

Bu keşif, Hawaii’deki Maunakea’da bulunan Kanada-Fransa-Hawaii Teleskobundaki SPectropolarimètre InfraROUge (SPIRou) cihazıyla başladı.

SPIRou, yörüngesinde dönen gezegenlerin neden olduğu yıldızın hızındaki küçük değişiklikleri ölçerek öte gezegenleri tespit etmek için tasarlanmıştır.

Yakındaki kırmızı cüce bir yıldızın farklı davranışlarından ötürü bilim insanları, yıldızda beklenenden bin kat daha büyük, yaklaşık 16 km/sn’lik hız değişimleri tespit etti.

Birkaç yıllık takip gözlemlerinden sonra ekip, görünmeyen bu eş yıldızın kütlesinin Güneş’inkinin yarısından daha büyük olduğunu belirledi.

Trojni sistem Welopōʻai: Zakaj se zvezdi nista združili?

Université Laval’dan Charles-Antoine Parent, “yüksek kütle ve çok düşük parlaklığın alışılmadık kombinasyonu, tek bir makul açıklamayı gerektiriyordu.”

“O da ölü bir yıldızın kalıntısıydı. En olası açıklama beyaz cüceydi, ancak nötron yıldızı veya hatta kara delik de göz ardı edilemezdi” dedi.

Gemini gizli yıldızı ortaya çıkarır.

Ekip, Maunakea’da bulunan Gemini Kuzey Teleskobuna yöneldi. ‘Alopeke’ adlı cihazdan elde edilen yüksek çözünürlüklü görüntüler sayesinde, sönük bir eşlikçiyi, bir beyaz cüceyi doğrudan tespit ettiler.

Sistemin bir parçası olduğu zaten bilinen, çok daha uzakta bulunan ikinci bir beyaz cüce de mevcuttu. Dolayısıyla bir kırmızı cüce ve bir beyaz cüce birbirine yakın yörüngede dönerken, ikinci beyaz cüce de bu ikilinin etrafında dönüyordu. 

Var olmaması gereken bir sistem

Beyaz cüceler, Güneş de dahil olmak üzere çoğu yıldızın yaşam döngüsünün son aşamasını oluşturur, ancak kütlelerinin hassas ölçümleri nadirdir.

Ekip, yeni tanımlanan beyaz cücenin kütlesini yüzde birden daha düşük bir belirsizlikle ölçerek, yıldız evrimi modelleri ve aşırı yoğunluktaki madde fiziği için değerli bir test sağladı.

Beyaz cüce olmadan önce, bu eş yıldız Güneş’ten yaklaşık yüzde 40 daha büyük kütleye sahipti. Dev bir yıldıza dönüşürken, orijinal boyutunun birkaç yüz katına genişledi ve kırmızı cüce, dramatik bir etkileşimin kaçınılmaz olacağı kadar yakın bir yörüngede bulunmuş olmalıydı.

Benzer birçok sistemde, genişleyen yıldız, eşini yutabilir veya iki yıldızın birleşmesine neden olabilir. Tüm beklentilerin aksine, Welopōʻai’nin kırmızı cüce yıldızı hayatta kalmış ve şaşırtıcı derecede geniş ve istikrarlı bir yörüngede kalmaya devam ediyor.

Michigan Üniversitesi’nden beyaz cüceler konusunda uzman Prof. Patrick Dufour, “bu sistemin var olmaması gerekiyor. Buraya nasıl geldiğine dair net bir açıklamamız yok. Bu, sonraki gözlemlerimizi yönlendiren soru” dedi.

Sırada: kütle çekim etkileşimleri

Ekibin bir sonraki hedefleri arasında, üç yıldız arasındaki kütle çekim etkileşimlerini daha iyi anlamak ve bu etkileşimlerin sistemin alışılmadık evrimsel tarihini açıklamaya yardımcı olup olamayacağını belirlemek yer alıyor.

Étienne Artigau, “bu tür keşifler, kendi kozmik komşuluğumuzun hâlâ dikkat çekici sürprizler barındırdığını bize hatırlatıyor. Gezegen ararken bile, evrenimiz çoğu zaman bizi tamamen beklenmedik bir şeyle karşı karşıya bırakıyor” dedi.

Hawaii dilinde yıldız ailesi için kullanılan bir isim.

Welopōʻai adı, Hawaiʻi’deki ‘Imiloa Astronomi Merkezi’nin bir programı olan A Hua He Inoa (“Bir İsim Çağırmak”) aracılığıyla bulunmuştur. Welopōʻai, welo (kalıtsal veya ailevi özellik) ve pō’ai (yörünge veya dairesel yol) kelimelerinin birleşiminden oluşarak “ailevi özelliklerin yolu”nu çağrıştırır.

Önceki İçerikDev Yıldızın Yoldaşını Yuttuğu Gözlendi…