Merkeze doğru 

Samanyolu galaksisi 13 milyar yaşında. Galaksimizin en eski yıldızlarından bazıları evrenin başlangıcına yakın bir zamanda doğdu. Bu uzun zaman dilimleri boyunca, en az bir teknolojik medeniyetin doğduğunu biliyoruz. O da BİZİZ!

Galaksimizin bu kadar eski ve yaşam yaratabileceğini biliyorsak, neden başka kimseden haber alamadık? Başka bir medeniyet, galaksinin yaşının sadece % 0,1’i kadar daha eski olsaydı, bizden milyonlarca yıl daha ileride ve muhtemelen daha gelişmiş olurlardı.

Zaten başka dünyalara yaşam göndermenin eşiğindeysek, Samanyolu’nun şimdiye kadar uzaylı gemileri ve kolonileriyle dolu olması gerekmez miydi? Belki.

Ama yanlış yerde arıyor olmamız da mümkün. Jason T. Wright ve diğerlerinin yeni yaptığı bilgisayar simülasyonları, eski uzay yolculuğu yapan medeniyetleri aramak için en iyi yerin, nispeten keşfedilmemiş bir hedef olan Samanyolu’nun çekirdeği olabileceğini öne sürüyor.

Galaksinin yerleşimini gösteren animasyon. Beyaz noktalar yerleşmemiş yıldızları, macenta küreler yerleşmiş yıldızları ve beyaz küpler ise geçiş halindeki bir yerleşim gemisini temsil ediyor. Oluşan spiral yapı, yerleşim dalgası genişledikçe galaktik kaymadan kaynaklanmaktadır. Galaksinin merkezine ulaşıldığında, kolonizasyon oranı önemli ölçüde artar. 

Değişim

Uzay kolonizasyonuna dair eski matematiksel modeller, bir uygarlığın Samanyolu galaksisine yayılması için gereken süreyi belirlemeye çalışmıştır. Samanyolu’nun büyüklüğü göz önüne alındığında, geniş ölçekli galaktik kolonizasyon, galaksinin kendi yaşından daha uzun sürebilir.

Bu yeni simülasyonun benzersiz bir özelliği, galaksi yıldızlarının hareketini hesaba katmasıdır. Samanyolu, önceki modellerde varsayıldığı gibi statik değil, aksine dönen, çalkalanan bir kütledir.

Kolonizasyon gemileri veya sondaları, kendileri de hareket halinde olan yıldızlar arasında uçacaktır. Yeni simülasyon, yıldız hareketinin kolonizasyona yardımcı olduğunu ve bir medeniyetin yayılmasına dağıtıcı bir etki sağladığını ortaya koymaktadır.

Bu simülasyon, Jonathan Carroll-Nellenback ve diğerlerinin, varsayımsal bir medeniyetin hareket halindeki bir galaksi içinde ışık hızının altında hızlarda yayılabileceğini öne süren önceki araştırmalarına dayanmaktadır.

Simülasyon, kendi uzay araçlarımızla karşılaştırılabilir hızlarda (yaklaşık 30 km/s) seyahat eden gemiler kullanan bir medeniyeti varsaymaktadır.

Bir gemi simülasyonda sanal yaşanabilir bir dünyaya vardığında, bu dünya bir koloni olarak kabul edilir ve menzilinde başka bir ıssız dünya varsa, her 100.000 yılda bir başka bir uzay aracı fırlatabilir. 

Simülasyondaki uzay aracı menzili 10 ışık yılı olup, maksimum seyahat süresi 300.000 yıldır. Sanal bir koloniden elde edilen teknolojinin, galaktik hareketle başka bir koloni menzile girerse yeniden yerleşim fırsatı ile birlikte, yok olmadan önce 100 milyon yıl dayanması öngörülmüştür.

Sonuçlar çarpıcıdır. Galaksinin dönüşü, bir kolonizasyon dalgası veya “cephesi” oluşturuyor. Cephe galaksi çekirdeğine ulaştığında, çekirdeğin yoğunluğu kolonizasyon oranında hızlı bir artışı tetikliyor.

Uzay araçlarının hızına çok muhafazakar sınırlar konulsa bile, galaksinin büyük bir kısmı bir milyar yıldan daha kısa bir sürede – toplam yaşının çok küçük bir bölümünde – kolonize edilebilir.

Görüş Hattı

Simülasyon sonuçları, Vishal Gajjar ve diğerlerinin galaksi merkezinde yaşam belirtileri arama yönündeki önceki önerilerini yeniden doğruluyor. Merkez sadece hızla kolonileştirilebilmekle kalmıyor, aynı zamanda teknoloji açısından da verimli bir şekilde taranabiliyor.

Galaksi merkezine doğru görüş hattımızda olan bu merkez, bize göre uzayın en yoğun bölgesini kapsar. Ayrıca galaksi içten dışa doğru oluştuğu için, merkezde yaşamın evrimleşmesi için daha fazla zaman sağlayan daha eski gezegenler bulunur. Merkez aynı zamanda “iletişim kurmak” için mantıklı bir yerdir.

Yani galaksinin merkezi odak noktası görevi görür. Galaksinin geri kalanına bir sinyal göndermek istenirse, bu Samanyolu diskinin tamamını kapsayacak şekilde merkezden yapılabilir. Benzer şekilde, bir sinyal bulmak istenirse, aynı merkeze bakılabilir.

Gajjar ve arkadaşları ayrıca, gelişmiş bir uygarlığın, galaksi çapında bir sinyal fenerini çalıştırmak için Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara deliğin enerjisinden yararlanabileceğini de varsaydılar. Bu, güçlü bir “merhaba!” demektir.

O halde neden bu kadar sessiz?

Yine de bunların hiçbiri önceki soruyu yanıtlamıyor: Neredeler? Aslında, galaksinin kolonileştirilebileceği hız, neden kimseden haber alamadığımızı daha da karmaşık hale getirir.

Dahası, Caroll-Nellenback ve arkadaşları, kolonileştirme sırasında gelişmiş bir medeniyetin yayılma süresini kısaltacak yeni itici güç teknolojileri geliştirebileceğini de belirtiyor. Yine de, Galaktik Çekirdek’in ön radyo taramaları herhangi bir sinyal ortaya çıkarmadı.

Belki de sessizliğin kendisi bir cevaptır. Galaksi o kadar eski ve yaşamın yayılması için o kadar çok zaman var ki, bazıları sessizliğin herhangi bir kişiyle karşılaşma umudunu yok ettiğine inanıyor.

Ama hala bir umut var! Simülasyon, galaksinin bazı bölgelerinin çağlar boyunca yerleşilememesinin mümkün olduğunu gösteriyor. Bu bir verimlilik meselesidir. Unutmayalım, mümkün olan en kısa mesafelerde kolonileşmek istenir.

Zaman geçtikçe, bazı koloniler kaynak tükenmesi veya felaket olayları nedeniyle yok olur ve kaybolur. Daha uzaklara yayılmak yerine, koloniler daha yakın mesafedeki ölü bir koloniyi yeniden yerleşim yeri olarak kullanmayı tercih edebilir.

Yerleşim yeri olan koloni kümeleri, asla kolonileştirilmeyen ıssız gezegenlerle çevrili olarak oluşur. Samanyolu’nun yaşanabilir dünyalarının bölgelerinin kolonileştirilemeyecek kadar verimsiz olduğu bir “kararlı durum” elde edilir.

Sessizliği açıklayabilecek başka olasılıklar da var. Belki de uzun ömürlü medeniyetler, beklenenden daha yavaş büyümek için sürdürülebilirlik ilkesiyle yönetiliyorlardır.

Birden fazla kolonileşme medeniyeti varsa, belki de kaynaklar için rekabet ediyorlar veya birbirlerinden uzak duruyorlar. Belki de medeniyetler, bizimki gibi yerleşim yeri olan gezegenlere müdahale etmemeye özen gösteriyorlar. 

Veya diğer dünyalarda karşılaşılabilecek potansiyel biyolojik uyumsuzluklara karşı temkinli davranıyorlar. Tüm bu olasılıklar, henüz kimseyle karşılaşmamamızın nedenini açıklayabilir. Eğer karşılaşmamışsak…  

Gömülü Bir Geçmiş

Carroll-Nellenback ve arkadaşları, Dünya’nın daha önceki kolonizasyonlara dair hiçbir kanıt barındırmayacağı bir tarihsel nokta olan “zamansal ufuk” kavramını ele alıyorlar.

Örneğin, galaktik bir uzaylı medeniyetin milyarlarca yıl önce Dünya’ya indiğini, binlerce yıl yaşadığını ve sonra yok olduğunu varsayalım. Bu kadar zaman geçtikten sonra, varlıklarına dair neredeyse hiçbir kanıt kalmazdı. Yani “biz” bir uzaylı medeniyetiyle karşılaşmadık,

Ancak Dünya’nın kendisinin karşılaşmış olması mümkündür.  Simülasyon, galaksideki konumumuz göz önüne alındığında, yıldızlararası gemilerin ziyaretleri olmadan en az bir milyon yıl geçme olasılığının % 89 olduğunu gösteriyor. Bu da önceki kolonizasyonun izlerini silmek için yeterli bir süre olabilir.

Buradaki asıl nokta, galaksinin tamamen kolonize edilmesi veya tamamen boş kalması arasında, simülasyonun gösterdiği gibi, temas olmasa bile teknolojik uzaylı yaşamına yer bırakan, sessizliğe verilebilecek geçerli yanıtlar olabilecek orta yolların var olabileceğidir.

Küresel Yaşam?

Galaksinin merkezi SETI araştırmaları için ideal bir gelecek alanı olsa da, galaksinin merkezindekiyle aynı elverişli koşulları taklit eden başka bölgeler de vardır – Küresel Yıldız Kümeleri.

Küresel yıldız kümeleri (GC), galaksinin merkezinin etrafında on binlerce ışık yılı uzaklıkta dönen, çok sayıda büyük yıldızdan oluşan eski kümelerdir.

Galaksi birleşmeleriyle tetiklenen yoğun yıldız oluşumu döneminden kalma kalıntılar olan bu kümelerden, Samanyolu’nda 10-13 milyar yıl yaşında yaklaşık 150 bilinen GK bulunmaktadır.

Bilinen küresel yıldız kümelerinin 3 boyutlu modeli ve Samanyolu’nun geri kalanına göre konumları. 

Küresel yıldız kümeleri, Samanyolu galaksisinin diskinde bulunanlardan ortalama olarak çok daha yakın yıldızlarla inanılmaz derecede yoğundur. Yıldızlararası yolculuk veya iletişimden bahsederken, genellikle binlerce yıldan söz ederiz.

Bununla birlikte, bir küresel yıldız kümesi içindeki bir medeniyet, yıldızlar arasında sadece birkaç yıl süren yolculuk süresi ve aylar hatta haftalar süren iletişim süreleri yaşayabilir.

Sorun şu ki, küresel yıldız kümelerinin yoğunluğu, gezegen oluşumunu ve gezegenlerin yörünge kararlılığını olumsuz etkileyebilir.

R. Di Stefano ve A. Ray, “küresel küme yaşanabilir bölgesi” olarak adlandırdıkları bir alanı hesapladılar. Genellikle “yaşanabilir bölge” terimi, bir gezegenin sıvı suyu ve sıcaklıklarını koruyabilmesi için bir yıldızın etrafında dönmesi gereken mesafeyi tanımlamak için kullanılır.

Dünya, Güneş’in yaşanabilir bölgesinde yer alır. Bir gezegenin yörüngesi gibi 2 boyutlu bir yarıçap yerine, küresel küme yaşanabilir bölgesi, kümenin merkezinin etrafında dönen üç boyutlu bir kabuktur.

Kabuğun iç kısmının kalınlığı, küresel küme yoğunluğunun güneş sistemlerinin yakındaki yıldızların kütle çekimsel etkisine dayanabileceği yere düştüğü yerden başlar.

Yakındaki bir yıldızın çekim gücü, gezegenin toz halkalarını parçalayarak gezegen oluşumunu bozabilir. Bir sistemin yakınından geçen başka bir yıldız da bir gezegeni ana yıldızından fırlatabilir.

Kabuğun kalınlığının dış sınırı, yıldızlar arasındaki ortalama mesafenin 10.000 AU’dan  daha büyük olduğu noktada yoğunluğun çok düşük hale gelmesiyle tanımlanır. 10.000 AU yaklaşık 0,164 ışık yılına eşittir. Bu noktadan sonra, kümede olmanın avantajları azalır.

Di Stefano ve Ray’in GC kolonizasyonu için “en uygun nokta” olarak adlandırdığı bölge, hızlı seyahatı/iletişimi kolaylaştıran ancak birbirlerinin sistemlerini parçalayacak kadar yakın olmayan yıldız sistemleridir.

Küresel kümelerin ideal bölgesinin, en uzun ömürlü olan düşük kütleli yıldızları kapsaması istenir. Tesadüfen, düşük kütleli yıldızlar aynı zamanda en küçük yarıçaplı, güneşli yaşanabilir bölgelere de sahiptir.

Bir gezegen ana yıldızına ne kadar yakın yörüngede dönerse, başka bir yıldız tarafından koparılma olasılığı o kadar azalır. Küresel kümeler ayrıca “Kütle Ayrışması” adı verilen bir olgu yaşar.

Burada en büyük kütleli yıldızlar -ve dolayısıyla kümedeki yaşanabilirlik açısından en az elverişli olanlar- kütle çekimiyle merkeze doğru çekilirler. Bu ayrışma daha sonra kümeyi doğal olarak çekirdekten çevreye doğru en azdan en iyiye doğru sıralar.

Sonuçlar olumludur. Yaklaşık 100.000 güneş kütlesine sahip varsayımsal bir küresel kümede, ideal nokta kümedeki G yıldızlarının (Güneşimiz gibi sarı cüceler) % 40’ını ve K ve M yıldızlarının (turuncu ve kırmızı cüceler) % 15’ini kapsıyor. Bu çok sayıda yıldız demektir.

Hatta sistemlerden fırlatılmış gezegenlerin, özellikle de gelişmiş güneş enerjisi yakalama teknolojisine sahip bir medeniyete ev sahipliği yapma olasılığı bile vardır. Çünkü gezegen, kümedeki tüm yıldızlardan aldığı birleşik ortam enerjisine sahip olup uzaylıların serbestçe dolaştığı bir dünyadır.

Di Stefano ve Ray, küresel küme yıldızlarının yalnızca % 10’unun yaşanabilir gezegenlere sahip olduğunu, bunların % 1’inin zeki yaşamı desteklediğini ve bunların % 1’inin iletişim kurabilen bir medeniyete ev sahipliği yaptığını varsayıyor.

Böylece, Samanyolu’ndaki her küresel kümede en az 1 iletişim kurabilen medeniyetin var olabileceğini öne sürüyorlar. Samanyolu’nun kendisine (çok daha düşük yıldız yoğunluğuyla) benzer değişkenler atanırsa 1 iletişim kurabilen medeniyet (muhtemelen biz) ortaya çıkar.

Yüzdeleri biraz daha az temkinli olacak şekilde değiştirirsek, dağınık diskte daha fazla uygarlığın var olabileceği ancak 300 ışık yılından fazla devasa mesafelerle ayrılmış olacağı anlamına gelir. Küresel yıldız kümesinin (GC) birinde bulunanlar, Samanyolu’nun uzak diskiyle iletişim kurmayı deneyebilir.

Ne yazık ki, küresel yıldız kümelerinde gezegenlerin var olduğuna dair doğrudan bir kanıt henüz bulunmadı. Öte gezegenleri bulma tekniklerimiz, küresel yıldız kümelerine olan uzaklık ve yoğunlukları nedeniyle kısıtlı.

Ancak bu, olasılığı tamamen ortadan kaldırmaz. Eğer bir medeniyet bir küresel yıldız kümesinde var olursa ve binlerce yıldıza hızlı erişimi varsa, Di Stefano ve Ray’e göre bu medeniyet esasen “ölümsüz” olur.

Aslında muhteşem M13 Herkül Küresel Yıldız Kümesi’ne bir mesaj gönderdik. Herkül takımyıldızında bulunan küme, 22.000 ışık yılı uzaklıkta, 145 ışık yılı çapında ve yaklaşık 100.000 yıldızdan oluşur. 1974 yılında, Arecibo radyo teleskobundan M13’e bir mesaj gönderildi.

Aşağıda görüldüğü gibi mesajda 1’den 10’a kadar sayılar, DNA’nın kimyasal bileşikleri, bir insan figürü, güneş sistemi ve radyo teleskobun grafikleri yer alıyordu. Toplam yayın süresi 3 dakikaydı. Oraya ulaşması için hala birkaç bin yıl daha var.

Düşük çözünürlüklü mesaj M13’e ulaştığında büyük olasılıkla okunamaz hale gelecektir. Ama belki bir gün galaksi çapında bir medeniyetle temas kurarız. Ya da belki BİZ galaksi çapında bir medeniyet oluruz.