Ana Sayfa Blog Sayfa 20

Şimdiye Kadar Gözlenen En Uzun Kara Delik Jetleri…

Yazar
icerikekibi
-
0
Şimdiye Kadar Gözlenen En Uzun Kara Delik Jetleri…
Şimdiye kadar gözlemlenen en uzun kara delik jet sisteminin bir sanatçı tarafından çizilmiş çizimi.

Yayımlandı tarafından

Gökbilimciler Şimdiye Kadar Görülen En Uzun Kara Delik Jetlerini Buldu

Kara delikler genellikle bilimkurgu filmlerinde görünür, bunun başlıca nedeni varlık unsurlarının hala bir gizem olmasıdır. Uzayın çevresindeki bölge üzerinde de büyüleyici etkileri vardır ve uzay ve zamandaki bozulmalar listenin başında gelir.

Bir gökbilimciler ekibi, 23 milyon ışık yılı uzunluğunda, şimdiye kadarki en uzun olan inanılmaz ikiz jetlere sahip süper kütleli bir kara delik buldu. Uzunluğu anlayabilmek için, 140 Samanyolu galaksisini yan yana dizin, jetin uzunluğu budur!

Daha önceleri güçlü bir kara delik jeti Olay Ufku Teleskobu (EHT) tarafından benzeri görülmemiş ayrıntılarla görüntülenmişti.

Evrendeki kütle varlığı, çevresindeki uzay-zamanı çarpıtır ve kütle ne kadar büyükse, çarpıtma da o kadar büyük olur. Kara delikler, çekim gücünün o kadar yüksek olduğu bölgelerdir ki hiçbir şey, hatta ışık bile kaçamaz.

Büyük bir yıldızın çekirdeğindeki yakıtı bitip kendi çekim etkisi altında çökmesiyle oluşurlar. Bu süreç, tekillik olarak bilinen sonsuz yoğunlukta bir nokta yaratır.

Tekilliği, öncül yıldızın özelliklerine bağlı bir mesafede çevreleyen olay ufku vardır. Herhangi bir tür madde, hatta geçen bir uzay aracı bile olay ufkundan içeri sürüklenirse, asla kaçamaz.

Büyük, dönen bir yıldızın ölümünden sonra, merkezi kara deliğin etrafında bir madde diski oluşur. Madde soğudukça ve kara deliğe düştükçe, yeni araştırmalar tespit edilebilir kütle çekim dalgalarının yaratıldığını öne sürüyor. 

Kara deliğin özelliklerinden biri, güçlü jetlerdir, kara deliğin etrafındaki bölgelerden fırlatılan yüksek hızlı parçacık akımlarıdır. Fırlatılan madde asla olay ufkuna ulaşmaz, bunun yerine birikim diskinin içinden fırlatılmıştır.

Bir kara deliğin manyetik alanları ve ısıtılmış gaz ve toz disklerinin dönüşü, kutup bölgelerinden jetler fırlatabilir. Işık hızına yakın hızlarda seyahat edebilirler ve uzayda binlerce ve milyonlarca km boyunca hareket edebilirler. Jetlerin tam mekanizmaları hala iyi anlaşılmamıştır.

LOFAR (Düşük Frekans Dizisi) radyo sistemiyle gözlem yapan gökbilimciler, yan yana dizilmiş 140 Samanyolu galaksisine eşdeğer büyüklükte bir jet tespit ettiler! Karşılaştırma için, Galaksimizin merkezindeki Centaurus A’dan çıkan jet yaklaşık 10 Samanyolu’nu kapsıyor!

Bu jete Yunan kültüründeki mitolojik dev olan Porphyrion lakabını verdiler. Evrenin 6,3 milyar yaşında olduğu bir zamana dayanan jetin trilyonlarca Güneş’e eşdeğer güç ürettiği hesaplandı!

Hollanda’da bulunan genişletilmiş teleskobun çekirdeğinin bir parçası olan LOFAR ‘süperterp’. 

Jeti inceleyen ekip, eğer bu gibi dev jetler erken evrende yaygınsa, galaksilerin oluşumunda etkili bir güç olabileceğini öne sürüyor. Yakın evrende (dolayısıyla evrenin evriminde daha sonraki bir dönemde) görülen modern jetler karşılaştırıldığında çok daha küçük görünüyor.

Sonuç, belki de dev jetlerin diğer yakın galaksilere bağlanıp enerji ve malzeme beslemiş ve bu da onların evrimini yönlendirmiş olabileceğidir. LOFAR tarafından yapılan araştırma bu mega jetlerin 10 binden fazlasını ortaya çıkardı.

Önceki çalışmalar sadece birkaç yüz büyük jet ortaya çıkarmıştı ve bu da bunların daha nadir olduğunu gösteriyordu ancak bu son araştırma başka bir şey gösteriyor.

Peki ya Porphyrion? Ekip, Kitt Peak’teki Dev Metre Dalga Radyo Teleskobu ve Hawaii’deki WM Keck Gözlemevi ile gözlemler yaparak 7,5 milyar ışık yılı uzaklıktaki ana galaksiyi ortaya çıkardı.

Büyük Patlama Kuramı Çöpe Mi Gidiyor?

Yazar
icerikekibi
-
0
Büyük Patlama Kuramı Çöpe Mi Gidiyor?

Yeni gözlemsel çalışma, Büyük Patlama’ya meydan okuyan yüzyıllık eski bir teoriyi destekliyor

Samanyolu

Northeastern Üniversitesi araştırmacıları, görünür evrenimizin ve görünmez karanlık maddenin Büyük Patlama zamanından itibaren muhtemelen birlikte evrimleştiğini gösterdi. 

Kansas Üniversitesi’nden bir mühendis, Büyük Patlama teorisinin geçerliliğini doğrudan sorgulayan, yüzyıllık bir teoriyi destekleyen gözlemsel bir çalışmanın sonuçlarını yakın zamanda yayınladı.

Bilgisayar bilimcisi Dr. Lior Shamir, üç teleskoptan ve 30 binden fazla galaksiden alınan görüntüleri kullanarak galaksilerin Dünya’dan uzaklıklarına göre kırmızıya kaymasını ölçtü.

Kırmızıya kayma, bir galaksinin yaydığı ışık dalgalarının frekansındaki değişimdir ve gökbilimciler bunu bir galaksinin hızını ölçmek için kullanırlar. Shamir’in bulguları Büyük Patlama yerine yüzyıllık “yorgun ışık” teorisini destekliyor.

Shamir, “1920’lerde Edwin Hubble ve George Lemaitre, bir galaksi ne kadar uzaksa Dünya’dan o kadar hızlı uzaklaştığını keşfettiler.

Bu keşif, evrenin yaklaşık 13,8 milyar yıl önce genişlemeye başladığını öne süren Büyük Patlama teorisine yol açtı” dedi.

Aynı zamanlarda, önde gelen astronom Fritz Zwicky, Dünya’dan daha uzak olan galaksilerin aslında daha hızlı hareket etmediğini öne sürmüştü.

Büyük patlama

Zwicky’nin iddiası, Dünya’dan gözlemlenen kırmızıya kaymanın galaksilerin hareket etmesinden değil, ışık fotonlarının uzayda seyahat ederken enerjilerini kaybetmesinden kaynaklandığıydı.

“Yorgun Işık” denen bu teoriye göre, ışık evrende uzun mesafeler kat ederken “yorularak” enerji kaybediyor. Bu da uzaktaki galaksilerden gelen ışığın kırmızı gibi daha uzun dalga boylarına geçmesine yol açıyordu

Shamir’e göre “Yorgun ışık teorisi büyük ölçüde ihmal edildi, çünkü gökbilimciler Büyük Patlama teorisini evrenin fikir birliği modeli olarak benimsediler.”

“Ancak bazı gökbilimcilerin Büyük Patlama teorisine olan güveni, güçlü James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ilk ışığı gördüğünde zayıflamaya başladı.”

“JWST, çok erken evrenin derin görüntülerini sağladı, ancak gökbilimcilerin beklediği gibi bebek bir erken evreni göstermek yerine, büyük ve olgun galaksileri gösterdi.”

“Büyük Patlama, bilim insanlarının başlangıçta inandığı gibi gerçekleştiyse, bu galaksiler evrenin kendisinden daha eskidir” dedi.

Büyük Patlama animasyonu

Yeni görüntüleme ile Büyük Patlamaya şüpheyle yaklaşılırken, Shamir, Dünya’nın Samanyolu’nun merkezi etrafındaki sabit dönüş hızını kullandı.

Böylece Dünya’ya göre farklı hızlarda hareket eden Samanyolu’nun galaktik kutuplarındaki galaksilerin kızıla kaymasını inceledi ve kızıla kaymadaki değişimin hızdaki değişime nasıl tepki verdiğini test etti.

Shamir, “Sonuçlar, Samanyolu’na göre ters yönde dönen galaksilerin, Samanyolu’na göre aynı yönde dönen galaksilere kıyasla daha düşük kırmızıya kaymaya sahip olduğunu gösterdi.”

“Bu fark, Dünya’nın Samanyolu ile birlikte dönerkenki hareketini yansıtıyor. Ancak sonuçlar ayrıca, galaksiler Dünya’dan daha uzak olduğunda kırmızıya kaymadaki farkın arttığını da gösterdi.”

“Dünya’nın galaksilere göre dönme hızı sabit olduğundan, bu farkın nedeni galaksilerin Dünya’dan uzaklığı olabilir. Bu, galaksilerin kırmızıya kaymanın mesafeyle değiştiğini gösterir, bu da Zwicky’nin Yorgun Işık teorisinde öngördüğü şeydir” dedi.

Evrende Çok Soğuklardan En Sıcaklara Doğru Bir Gezinti…

Yazar
icerikekibi
-
0
Evrende Çok Soğuklardan En Sıcaklara Doğru Bir Gezinti…

Kozmik Sıcaklıklar Turu

Uzayı genellikle “soğuk” olarak düşünürüz, ancak sıcaklığı ziyaret ettiğiniz yere bağlı olarak çok fazla değişebilir. Dünya’da yaz ve kış arasındaki fark aşırı geliyorsa, evrendeki en soğuk ve en sıcak yerler arasındaki sıcaklık aralığı trilyonlarca derecedir!

Gökbilimciler, K sembolüyle gösterilen Kelvin sıcaklık ölçeğini kullanırlar. 1 K yukarı çıkmak, 1°C yukarı çıkmakla aynıdır, ancak ölçek 0 K veya -273°C’de başlar, buna mutlak sıfır da denir.

Bu, maddedeki atomların hareket etmeyi bıraktığı sıcaklıktır. Bu turda sıcaklıklarımızı Kelvin cinsinden ölçeceğiz, ancak daha tanıdık hale getirmek için onları dönüştüreceğiz!

O zaman en soğuk noktalardan şimdiye kadar ulaşılan en yüksek kozmik sıcaklıklara doğru bir tur atalım. Ölçeğin soğuk ucundan, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki (ISS) Soğuk Atom Laboratuvarı’ndan (CAL) başlayalım.

Bu laboratuvar, atomları 0 K’nin on milyarda bir derece üzerine, yani mutlak sıfırın hemen üzerinde bir kesir seviyesine kadar soğutabiliyor.

JAXA'nın XRISM teleskopunun koyu mavi bir arka planda hafifçe sallanıp ileri geri hareket ettiği karikatür. Uzay aracının, açık mavi renkte tasvir edilen ve çeşitli donanımların gri çizgiler ve şekiller olarak gösterildiği yaklaşık silindirik bir gövdesi vardır. Güneş dizisi "kanatları" her iki tarafta uzanır ve sağa doğru işaret eden daha küçük, yuvarlak silindirik bir bölümün ucundan küçük tüpler uzanır. Yukarıdaki metinde "XRISM'in Resolve sensörü" ve alttaki metinde "0,05 K, -459,58°F (-273,10°C)" yazar.

XRISM’in içindeki Resolve sensörü biraz daha sıcaktır, “crism” olarak telaffuz edilir, X-ışını Görüntüleme ve Spektroskopi Görevi’nin kısaltmasıdır.

Bu, JAXA (Japonya Uzay Araştırma Ajansı) ile NASA ve ESA (Avrupa Uzay Ajansı) tarafından yönetilen uluslararası bir iş birliğidir.

Resolve, 0 K’nin yirmide bir derece üzerinde çalışır. Nedeni 36 pikseline çarpan tek tek X-ışınlarından kaynaklanan ısıyı ölçmek içindir.

Koyu mavi bir arka planda hafifçe kayan Boomerang Bulutsusu'nun karikatürü. Bulutsu, farklı pembe tonlarında katmanlı lekeler olarak tasvir edilmiştir. Küçük, açık pembe bir oval, merkeze yakındır ve tüm bulutsu küçük beyaz noktalarla beneklenmiştir. Yukarıdaki metinde "Boomerang Bulutsusu", alttaki metinde ise "1 K, -457.9°F (-272.2°C)" yazmaktadır.

Resolve ve CAL, evrendeki bilinen en soğuk bölge olan Boomerang Bulutsusu’ndan daha soğuktur, sadece 1 K!

Güneş benzeri bir yıldızdan kalan bu toz ve gaz bulutu Dünya’dan yaklaşık 5.000 ışık yılı uzaklıktadır.

Bilim insanları, derin uzayın doğal arka plan sıcaklığından neden daha soğuk olduğunu araştırmaktadır.

Koyu mavi bir arka plan önünde Neptün'ün karikatürü. Gezegen çoğunlukla açık ve koyu mavi çizgilerle orta mavi tonundadır. Yukarıdaki metinde "Neptün" yazıyor ve alttaki metinde "72 K, -330°F (-201°C)" yazıyor.

Evimize daha yakın bazı sıcaklıklardan bahsedelim. Buzlu gaz devi Neptün en soğuk büyük gezegendir. Atmosferindeki yükseklikte ortalama sıcaklığı 72 K’dir ve basıncı Dünya’daki deniz seviyesine eşittir.

Koyu mavi bir arka planın içinde oval bir şekilde Ölüm Vadisi'nin karikatürü. Soyut koyu kahverengi dağların ardındaki altın bir gökyüzünde sarı bir güneş yavaşça batıyor. Sahnenin en üstündeki metinde "Ölüm Vadisi" yazıyor ve altındaki metinde "330 K, 134°F (56,7°C)" yazıyor.

Peki ya Dünya? NOAA’ya göre, Ölüm Vadisi 10 Temmuz 1913’te dünyanın yüzey hava sıcaklığı rekorunu kırdı. 330 K’lik bu rekor henüz kırılmadı – ancak son sıcak hava dalgaları buna yaklaştı.

Dünya’da ölçülen en düşük sıcaklığı merak ediyorsanız, bu 21 Temmuz 1983’te Antarktika’daki Vostok İstasyonu’nda 183,95 K (-89,2°C).

İnsan faaliyetleri nedeniyle gezegenimizin nasıl değiştiğini anlamak için Dünya’nın küresel ortalama sıcaklığını izliyoruz. Geçtiğimiz yıl, 2023, 1880’e kadar uzanan kayıtlarımızdaki en sıcak yıldı.

Koyu mor bir arka plan önünde Dünya karikatürü. Dünya'nın yüzeyi kraliyet mavisi suyu ve arazi şekillerinin yeşil şekillerini gösteriyor. Bize bakan taraftan üçgen bir kama çıkarılmış ve içerideki katmanlar ortaya çıkarılmış. En içteki katman parlak beyazdır, ardından yüzeye yaklaştıkça sarı, turuncu ve kırmızı gelir. Yukarıdaki metinde "Dünya'nın çekirdeği" yazıyor ve alttaki metinde "5.600 K, 10.000°F (5.300°C)" yazıyor.

Gezegenimizin içi daha da sıcaktır. Dünya’nın iç çekirdeği, yarıçapı yaklaşık 1.221 km olan demir ve nikelden oluşan katı bir küredir. 5.600 K’ye kadar sıcaklıklara ulaşır.

Rigel ve takımyıldız Orion'un koyu mor bir arka plan önündeki karikatürü. Sağda, hafifçe benekli bir yüzeye sahip, yavaşça dönen parlak açık mavi bir yıldız var. Solunda, yaylı bir insana çok gevşek bir şekilde benzeyen Orion'un şeklini gösteren, çizgilerle birbirine bağlanmış bir nokta deseni var. Rigel'in konumu, takımyıldızın sağ alt köşesinde işaretlenmiş ve daha büyük yıldıza yarı saydam bir üçgenle bağlanmıştır. Yukarıdaki metinde "Rigel'in Yüzeyi" yazıyor ve alttaki metinde "11.000 K, 20.000°F" yazıyor.

Yıldızların gezegenimizden çok daha sıcak olduğunu biliyoruz, ancak Rigel’in yüzeyi Dünya’nın çekirdeğinin sıcaklığının yalnızca iki katıdır; 11.000 K. Rigel, Orion takımyıldızında bulunan genç, mavi bir yıldızdır ve gece gökyüzündeki en parlak yıldızlardan biridir.

Mor bir arka plana karşı iyonize hidrojen bulutunun karikatürü. Eş merkezli macenta lekeler görüntünün merkezini dolduruyor ve merkeze doğru daha açık hale geliyor. Parlak beyaz bir nokta, sarı-turuncu bir pus ve X şeklinde ışık sivri uçlarıyla çevrili, merkezin biraz sağında. Yukarıdaki metinde "Hidrojen iyonize olur" yazıyor ve alttaki metinde "158.000 K, 284.000°F" yazıyor.

Sıcaklıkları büyük ve küçük ölçeklerde incelenir. Evrendeki en bol bulunan element olan hidrojendeki elektronlar, iyonizasyon adı verilen bir işlemle yaklaşık 158.000 K’lık bir sıcaklıkta atomlarından ayrılır.

Bu elektronlar iyonize atomlarla tekrar birleştiğinde ışık üretilir. İyonizasyon, Orion Bulutsusu gibi bazı gaz ve toz bulutlarının parlamasını sağlayan şeydir.

Güneş ve koyu mor bir arka plan önündeki koronasının karikatürü. Güneş, merkezde parlayan sarı bir dairedir ve etrafı, koronayı temsil eden, hafifçe dalgalanan, dışa doğru uzanan ince beyaz çizgilerle çevrilidir. Bazen, daha küçük beyaz filamentler, Güneş'in etrafında kıvrılan ve manyetik alanını tasvir eden çok ince beyaz çizgiler boyunca içe veya dışa doğru hareket eder. Yukarıdaki metinde "Güneş koronası", alttaki metinde ise "3 milyon K, 5,4 milyon°F" yazmaktadır.

Bir yıldızın yüzeyindeki sıcaklıktan söz edildi, ancak bir yıldızı çevreleyen madde çok, çok daha sıcak hale gelir! Güneşimizin yüzeyi yaklaşık 5.800 K’dir (5.500°C), ancak güneş atmosferinin korona adı verilen en dış tabakası milyonlarca Kelvin’e ulaşabilir.

Parker Güneş Sondası (PSP) 2021’de koronanın içinden geçen ilk uzay aracı oldu ve Güneş’in yüzeyinden neden çok daha sıcak olduğu gibi soruları yanıtlamamıza yardımcı oldu. Bu, güneş bilimcilerinin yıllardır çözmeye çalıştığı Güneş’in gizemlerinden biridir.

Parlak mor bir arka plana karşı bir galaksi kümesinin karikatürü. Küme, merkezinde küçük bir kahverengi leke bulunan kahverengi tonlarında bir bulutun içinde bir düzine turuncu ve sarı oval ve soyut sarmal galaksi olarak tasvir edilmiştir. Yukarıdaki metinde "Perseus galaksi kümesi", alttaki metinde ise "50 milyon K, 90 milyon°F" yazmaktadır.

Daha sıcak bir yer mi arıyorsunuz? Yaklaşık 240 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Perseus galaksi kümesi binlerce galaksi içerir. X-ışınında parlayan, on milyonlarca Kelvin’e kadar ısıtılmış geniş bir gaz bulutuyla çevrilidir.

Teleskoplarımız, muhtemelen milyarlarca yıl önce onu sıyıran daha küçük bir küme nedeniyle bu kümenin sıcak gazında yuvarlanan dev bir dalga buldu.

Parlak mor bir arka plan üzerinde bir süpernova patlamasından sonra yavaşça genişleyen malzeme katmanlarının karikatürü. Parlak bir merkez nokta, farklı pembe ve mor tonlarında eşmerkezli sivri katmanlarla çevrili patlayan yıldızı temsil ediyor. Yukarıdaki metinde "Süpernova kabuğu" yazıyor ve alttaki metinde "300 milyon K, 550 milyon°F" yazıyor.

Şimdi işler gerçekten kızışmaya başlıyor! Büyük yıldızlar — Güneşimizin kütlesinin sekiz katı veya daha fazlasına sahip olanlar — yakıtları bittiğinde, bir gösteri yaparlar.

Kara deliklere veya nötron yıldızlarına dönüşme yolunda, bu yıldızlar bir süpernova patlamasında dış katmanlarını dökerler. Bu katmanlar 300 milyon K’ye kadar sıcaklıklara ulaşabilir!

Kara deliğin etrafında dönen materyalin karikatürü, güçlü yerçekimi tarafından çarpıtılmış görüşümüz, koyu mor bir arka plan üzerinde. Görüntünün merkezi, etrafında ince bir turuncu halka, ardından küçük bir boşluk ve ardından çizgili bir materyal diski bulunan bir kara deliktir. Kara deliğin önündeki disk, beklediğimiz gibi, kara deliğin önünde düz bir krep gibi yay çizerek görünür. Ancak, diskin uzak tarafı kara delik tarafından engellenmek yerine, kara deliğin üstünde ve altında görünür. Bunun nedeni, ışığı bize doğru yönlendiren kara deliğin yerçekimidir. Yukarıdaki metinde "Kara delik koronası", alttaki metinde ise "1 milyar K, 1,8 milyar °F" yazıyor.

Kara deliklerden söz etmeden kozmik sıcaklıkları keşfedemezdik. Bir şey bir kara deliğe çok yaklaştığında, üzerinde dönen konik bir korona bulunan sıcak, yörüngedeki bir enkaz diskinin parçası haline gelebilir.

Malzeme çalkalandıkça ısınır ve ışık yayarak parlamasını sağlar. Bir milyar Kelvin sıcaklığa ulaşabilen bu sıcak ortam, kendileri ışık yaymasalar bile kara delikleri bulmamıza ve incelememize yardımcı olur.

Turumuzun başında bahsedilen JAXA’nın XRISM teleskobu, bu ilgi çekici, aşırı nesnelerin etrafındaki kavurucu koşulları keşfetmek için süper soğuk Resove detektörünü kullanır.

Büyük patlamadan sonraki evrenin anlarını gösteren, pembemsi-mor bir arka plandaki karikatür. Görüntünün merkezini, parlak pembe bir hale ile çevrili, her yöne doğru uzanan macenta sivri uçlarla dolu, beyaz bir leke dolduruyor. Yukarıdaki metinde "Evrenin ilk saniyesi" yazıyor ve alttaki metinde "10 milyar K, 18 milyar°F" yazıyor.

Evrenimizin kökenleri daha da sıcaktır. Büyük patlamadan sadece bir saniye sonra, minik, bebek evrenimiz aşırı sıcak -yaklaşık 10 milyar K- bir ışık ve parçacık “çorbasından” oluşuyordu.

İlk elementler oluşmadan önce birkaç dakika soğuması gerekiyordu. Görebildiğimiz en eski ışık olan kozmik mikrodalga zemin ışınımı, büyük patlamadan yaklaşık 380.000 yıl sonrasına aittir ve bize bu erken anlardan kalan ısıyı gösterir.

CERN'in Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda oluşan bir plazmanın mor bir arka plan önündeki karikatürü. Mavi küresel bir bulut görüntünün merkezinde yavaşça genişliyor, dışarıda elektrik mavisi ve ortada daha koyu bir mavi. Bu bulutu çevreleyen mavi çizgiler ve noktalar, büyüdükçe dışarı doğru hareket ediyor. Yukarıdaki metinde "Büyük Hadron Çarpıştırıcısı" yazıyor ve alttaki metinde "5,5 trilyon K, 9,9 trilyon °F" yazıyor.

Uzak mesafe ve zaman açısından çok yol kat ettik. Ama sıcaklık maceramızın son noktası Dünya’da! Bilim insanları, erken evrenin koşullarını simüle etmek, minik parçacıkları süper hızlarda bir araya getirmek için CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısını kullanır.

2012’de, 5 trilyon K’nin üzerinde bir plazma ürettiler ve insan yapımı en yüksek sıcaklık için dünya rekoru kırdılar.

Kozmik Soru İşaretinin Ayrıntıları…

Yazar
icerikekibi
-
0
Kozmik Soru İşaretinin Ayrıntıları…

James Webb Uzay Teleskopu (JWST), Kozmik Soru İşareti Oluşturan Çarpık Galaksiyi Ortaya Çıkardı

Galaksiler alanının ortasında, tekrarlanan, uzun kırmızı bir galaksi, soru işaretinin tepesi gibi bir şekil oluşturur ve soru işaretinin noktası gibi konumlandırılmış başka bir galaksi vardır. Her oluşumda, genel olarak dairesel bir şekle sahip başka bir beyaz, kümelenmiş galaksi, kırmızı galaksinin tepesinde belirir. Çok parlak bir ön plan galaksisi, soru işareti şeklinin alt eğrisinin sağında belirir. Sağ altta, diğer galaksiler arasında, galaksi çiftinin soru işareti şekliyle bağlantısı olmayan başka bir oluşumu belirir.

Evren, ne, neden, nasıl gibi sorularla dolu. Gökbilimciler, uzak galaksilerdeki yıldız oluşum bölgelerinin oldukça büyütülmüş halini gösteren nadir bir kozmik dizilim karşısında şaşkınlığa uğradı.

JWST’yi kullanan gökbilimciler, soru işareti şeklinde çarpıtılmış uzak, kırmızı bir galaksi bulduklarında şaşırdılar. Nadiren görülen belirli bir doğal kütle çekim merceği türü, galaksinin birden fazla kez görünmesine neden oluyor.

Merceklenme ayrıca galaksiyi ve sarmal yoldaşını büyüterek, gökbilimcilerin JWST’den gelen kızılötesi veriler ile Hubble Uzay Teleskobundan (HST) gelen morötesi verilerin bir kombinasyonunu kullanarak, yıldız oluşumunun belirli bölgelerini tanımlamalarına olanak tanıyor.

Yedi milyar yıl önce, evrenin yıldız oluşumunun en parlak dönemi yavaşlamaya başlamıştı. O zamanlar Samanyolu galaksimiz nasıl görünüyordu? JWST’yi kullanan gökbilimciler, uzayda nadir görülen bir hizalanmanın sonucu olan kozmik bir soru işareti biçiminde ipuçları buldular.

Saint Mary’s Üniversitesi’nden astronom Guillaume Desprez, “gözlemlenebilir evrende benzer kütle çekimsel mercek yapılandırmalarının sadece üç veya dört örneğini biliyoruz. Bu bulguyu heyecan verici kılıyor çünkü JWST’in gücünü ve belki de bundan daha fazlasını bulabileceğimizi gösteriyor” diyor.

Bu bölge daha önce HST ile gözlemlenmiş olsa da, ilgi çekici soru işareti şeklini oluşturan tozlu kırmızı galaksi yalnızca JWST ile görüntüye girmiştir.

Bunun nedeni, HST’nin kozmik tozda hapsolduğunu tespit ettiği ışık dalga boylarının, kızılötesi ışığın daha uzun dalga boylarının içinden geçip JWST’in aletleri tarafından tespit edilebilmesidir.

JWST ve HST’nin aynı bölge görüntüleri. Alttaki görüntü “Hubble” olarak etiketlenmiştir ve gösterilen galaksiler genel olarak sarı tonda ve pusludur. Üstteki görüntü “Webb” olarak etiketlenmiştir. Görüntüler karşılaştırıldığında, soru işareti şeklini oluşturan özelliklerden bazılarının alttaki görüntüde de mevcut olduğu açıktır, ancak bu görüntü tek başına olsaydı muhtemelen fark edilmezdi.

Gökbilimciler, küme o kadar büyük ki uzay-zaman dokusunu çarpıttığından ötürü büyüteç gibi davranan MACS-J0417.5-1154 galaksi kümesini gözlemlemek için her iki teleskopu da kullandılar. Bu durum, gökbilimcilerin kümenin arkasındaki çok daha uzak galaksilerde gelişmiş ayrıntıları görmelerini sağladı.

Ancak, galaksileri büyüten kütle çekim etkileri aynı zamanda bozulmaya da neden olur ve bunun sonucunda galaksiler gökyüzünde yaylar halinde dağılmış ve hatta birden fazla kez belirmiş gibi görünür. Kütle çekimsel merceklenme zaten budur.

JWST tarafından ortaya çıkarılan kırmızı galaksi, daha önce HST tarafından tespit edilen ve etkileşimde bulunduğu bir sarmal galaksiyle birlikte, alışılmadık bir şekilde büyütülüp çarpıtılıyor.

Bu da uzak galaksiler, mercek ve gözlemci arasında özel, nadir bir hizalanma gerektiriyor; astronomların hiperbolik göbek kütle çekim merceği adını verdikleri olaydır bu.

Bu, JWST’in görüntüsünde görülen galaksi çiftinin beş görüntüsünü açıklıyor; bunlardan dördü soru işaretinin tepesini izliyor. Soru işaretinin noktası, bizim bakış açımıza göre doğru yerde ve uzay-zamanda bulunan ilgisiz bir galaksiyi gösteriyor.

JWST, NIRISS (Yakın Kızılötesi Görüntüleyici ve Yarıksız Spektrograf) cihazının milyarlarca ışık yılı uzaklıkta bir galaksideki yıldız oluşumu yerlerini tespit etme yeteneğinin yanı sıra, araştırma ekibi soru işareti şeklini vurgulamadan da edemedi.

Birçok renkli galaksinin bulunduğu bir alanın merkezinde, üç uzun kırmızı galaksi, bir soru işaretinin tepesinin şeklini andıracak şekilde kıvrılıyor. Soru işaretinin noktası olmak için yaklaşık doğru konumda başka bir kırmızımsı galaksi beliriyor. Parlak beyaz, oval ön plan galaksisi, soru işareti şeklinin hemen yanındaki konumundan gözü çekiyor.

Mercekli Soru İşareti galaksi bölgesinin geniş alan görüntüsü.

Saint Mary’s Üniversitesi’nden astronom Marcin Sawicki, “bu gerçekten harika görünüyor. Gençliğimde astronomiye başlamamın nedeni bu tür inanılmaz görüntülerdi” dedi.

Saint Mary’s Üniversitesi’nden astronom Vicente Estrada-Carpenter, “yıldız oluşumunun galaksiler içinde ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleştiğini bilmek, galaksilerin evrenin tarihi boyunca nasıl evrimleştiğini anlamak için çok önemlidir” diyor.

Sonuçlar, yıldız oluşumunun her ikisinde de yaygın olduğunu gösteriyor. Spektral veriler ayrıca yeni bulunan tozlu galaksinin, karşıdan görünen sarmal galaksiyle aynı mesafede bulunduğunu ve muhtemelen etkileşime girmeye başladıklarını doğruluyor.

Estrada-Carpenter, “soru İşareti Çifti’ndeki her iki galaksi de birkaç kompakt bölgede aktif yıldız oluşumu gösteriyor, muhtemelen iki galaksinin çarpışmasından kaynaklanan gazın bir sonucudur.”

“Ancak, hiçbir galaksinin şekli çok bozulmuş görünmüyor, bu yüzden muhtemelen birbirleriyle etkileşimlerinin başlangıcını görüyoruz” diyor.

Sawicki’ye göreyse, “Yıldız oluşumunun zirvede olduğu milyarlarca yıl önce görülen bu galaksiler, o dönemde Samanyolu galaksisinin sahip olduğu kütleye benziyor. JWST, bizim kendi galaksimizin gençlik yıllarının nasıl olabileceğini incelememize olanak sağlıyor” dedi.

JWST, güneş sistemimizdeki gizemleri çözüyor, diğer yıldızların etrafındaki uzak dünyalara bakıyor ve evrenimizin gizemli yapılarını ve kökenlerini ve içindeki yerimizi araştırıyor.

Yeni Bir Keşif: Samanyolu Merkezinde Bir Radyo Çemberi…

Yazar
icerikekibi
-
0
Yeni Bir Keşif: Samanyolu Merkezinde Bir Radyo Çemberi…

Gökbilimciler galaksimizin merkezine yakın yeni bir ‘tuhaf radyo çemberi’ keşfetti

Radyo dalgaları dışında tüm dalga boylarında görülemeyen gizemli halka, büyük ölçüde dengesiz bir yıldızın kabuk değiştirmesinin izi olabilir.

yıldızların oluşturduğu bir arka plana karşı yeşil bir ışık çemberi

Karanlık Enerji Araştırması’ndan alınan optik bir görüntü üzerine MeerKAT teleskobu tarafından yerleştirilen Odd radyo çemberi (ORC) J2103-6200’ün görüntüsü. 

Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskopuyla keşfi gerçekleştiren gökbilimcilere göre, gizemli radyo ışığı halkası, güçlü bir radyasyon rüzgarının dış katmanlarını savurduğu büyük bir yıldız türü tarafından oluşmuş olabilir.

2019’da, Avustralya Kare Kilometre Dizisi Pathfinder teleskobu (ASKAP) ile bir araştırma yürüten gökbilimciler, diğer hiçbir ışık dalga boyunda tespit edilemeyen ve belirgin bir kaynağı olmayan birkaç garip radyo ışığı halkası fark ettiler.

Gökbilimciler bunlara ‘tuhaf radyo halkaları’ veya kısaca ORC adını verdiler. Şimdilik bunlardan sadece birkaçı biliniyor, ancak şimdi tüm kuralları yıkan yeni bir ORC keşfedildi.

ASKAP, Avustralya ve Güney Afrika arasında dağıtılacak dev bir radyo çanakları ve antenler dizisi olacak olan Kare Kilometre Dizisi’nin (SKA) teknolojik öncüsüdür.

The MeerKAT radio telescope in South Africa receives prestigious award of the Royal Astronomical Society

Güney Afrika’daki  MeerKAT Radyo Teleskopu.

Bu nedenle Güney Afrika’nın da ülkenin Meerkat Milli Parkı’nda bulunan MeerKAT, aslen Karou Radyo Teleskobu biçiminde kendi SKA öncül gözlemevine sahip olması uygun görülmüştür.

İtalya’nın Catania Gözlemevi’nden Cristobal Bordiu liderliğindeki gökbilimciler, Kasım 2022’de MeerKAT ile yaptıkları gözlemlerde sıra dışı bir şey fark ettiler. Bu bir ORC’ydi, ancak olması gereken yerde değildi.

Bu keşiften önceki tüm ORC’ler yüksek galaktik enlemlerde bulunmuştu. Başka bir deyişle, Samanyolu galaksimizin düzleminin çok üzerindeydiler, yani ya galaksimiz içinde bize çok yakındırlar ya da galaksi dışındaydılar.

ORC’nin uzun yıllar sürecinde nasıl oluştuğunun animasyonu.

Gerçekten de, birkaç ORC, halkanın ortasında bir galaksi içerir ve bu ORC’lerin o galaksiden gelen bir patlamayla, belki de çok sayıda süpernovaya yol açan bir yıldız patlaması olayıyla veya iki süper kütleli kara delik arasındaki birleşmenin bir enerji darbesiyle sonuçlanmasıyla üretildiği düşünülmektedir.

Ancak bu yeni ORC, gökadamızın düzleminin sadece altı derece üzerinde, gökyüzünde gösterildiği gibi Samanyolu’nun tam ortasındaydı.

Dahası, bizim bakış açımıza göre, galaktik merkeze oldukça yakın görünüyordu. Ancak, bu sadece bir tesadüf olabilir. 26 bin ışık yılı uzaklıktaki gökadamızın merkezinden çok daha yakın veya çok daha uzak olabilir.

Göktaşı Dimorphos’un Enkazı Önümüzdeki Yıllarda Dünya’ya Çarpabilir…

Yazar
icerikekibi
-
0
Göktaşı Dimorphos’un Enkazı Önümüzdeki Yıllarda Dünya’ya Çarpabilir…

DART’tan Çıkan Enkaz On Yıl İçinde Dünya ve Mars’a Çarpabilir

Asteroit Dimorphos, uzay aracının 26 Eylül 2022’de yüzeyine çarpmasından sadece iki saniye önce NASA’nın DART görevi tarafından yakalandı. Çarpmadan önce ve sonra asteroitin gözlemleri, bunun gevşek bir şekilde paketlenmiş bir “moloz yığını” nesnesi olduğunu gösteriyor.

26 Eylül 2022’de NASA’nın Çift Asteroit Yönlendirme Testi (DART), daha büyük asteroit Didymos’un yörüngesinde dönen küçük Aycık Dimorphos ile çarpıştı.

Görev bunu yaparken, potansiyel olarak tehlikeli asteroitleri (PHA’lar) saptırmak için önerilen bir stratejiyi başarıyla gösterdi – kinetik çarpma yöntemi.

Ekim 2026’ya kadar, ESA’nın Hera görevi çift asteroit sistemiyle buluşacak ve bu gezegen savunma yönteminin gelecekte tekrarlanabilmesini sağlamak için Dimorphos’un ayrıntılı bir çarpma sonrası araştırmasını gerçekleştirecek.

Ancak kinetik yöntem asteroitleri Dünya’yı tehdit etmeyecek şekilde saptırabilirken, Dünya’ya ve diğer gök cisimlerine ulaşabilecek enkaz da yaratabilir.

Yakın zamanda bir çalışmada, uluslararası bir bilim insanları ekibi bu çarpma testinin aynı zamanda bu enkazın bir gün meteor olarak Dünya’ya ve Mars’a nasıl ulaşabileceğini gözlemleme fırsatı sunduğunu araştırdı.

Bir dizi dinamik simülasyon gerçekleştirdikten sonra, asteroit püskürmesinin on yıl içinde Mars’a ve Dünya-Ay sistemine ulaşabileceği sonucuna vardılar.

Araştırma ekibine, Milano Politeknik Enstitüsü’ndeki Derin Uzay Astrodinamik Araştırma ve Teknolojisi (DART) grubundan Dr. Eloy Peña-Asensio liderlik etti .

Kendisine Barselona Özerk Üniversitesi, Uzay Bilimleri Enstitüsü (ICE-CSIS), İspanyol Ulusal Araştırma Konseyi’nin bir parçası, Katalonya Uzay Çalışmaları Enstitüsü (IEEC) ve Avrupa Uzay Ajansı’ndan (ESA) meslektaşları katıldı.

Peña-Asensio ve meslektaşları, çalışmaları için DART görevine eşlik ve kinetik çarpma testine tanıklık eden Light Italian CubeSat for Imaging of Asteroids (LICIACube) tarafından elde edilen verilere güvendiler.

Bu veriler, ekibin, yörüngeleri ve hızları da dahil olmak üzere, püskürmenin başlangıç ​​koşullarını sınırlamasına olanak sağladı; hızlar saniyede birkaç on metreden yaklaşık 500 m/s’ye (1800 km/sa; ~1120 mph) kadar değişiyordu.

Ekip daha sonra püskürmenin ne olacağını simüle etmek için NASA’nın Navigasyon ve Yardımcı Bilgi Tesisi’ndeki (NAIF) süper bilgisayarları kullandı.

Bu simülasyonlar, DART görevinin Dimorphos’a çarpmasıyla oluşan 3 milyon parçacığı izledi. Peña-Asensio’nun söylediği gibi:

“LICIACube, çarpışmanın hemen ardından püsküren koninin şekli ve yönü hakkında önemli veriler sağladı. Simülasyonda, parçacıkların boyutu 10 cm’den 30 mim’ye kadar değişiyordu ve alt aralık, mevcut teknolojiyle Dünya’da gözlemlenebilir meteorlar üretebilecek en küçük boyutları temsil ediyordu. Üst aralık, yalnızca püsküren santimetre büyüklüğündeki parçaların gözlemlenmesi gerçeğiyle sınırlıydı.”

Bulguları, bu parçacıkların bir kısmının, çarpışmadan sonra ne kadar hızlı hareket ettiklerine bağlı olarak, on yıl veya daha uzun bir süre içinde Dünya ve Mars’a ulaşacağını gösterdi.

Örneğin, 500 m/s’nin altındaki hızlarda fırlatılan parçacıklar yaklaşık 13 yılda Mars’a ulaşabilirken, 1,5 km/s’yi (5.400 km/s; 3.355 mph) aşan hızlarda fırlatılanlar Dünya’ya 7 yıl kadar kısa bir sürede ulaşabilir.

Ancak, simülasyonları, bu fırlatılan parçacıkların Dünya’da gözlemlenmesinin muhtemelen 30 yıla kadar süreceğini gösterdi.

Bu çizim, ESA’nın Hera uzay aracını ve Didymos ikili asteroitindeki iki CubeSat’ı göstermektedir. 

Peña-Asensio, “Ancak, erken gözlemlere göre, bu daha hızlı parçacıkların görünür meteorlar üretemeyecek kadar küçük olması bekleniyor. Bununla birlikte, devam eden meteor gözlem kampanyaları, DART’ın yeni (ve insan yapımı) bir meteor yağmuru olan Dimorphidler yaratıp yaratmadığını belirlemede kritik öneme sahip olacak.”

“Önümüzdeki on yıllarda meteor gözlem kampanyaları son sözü söyleyecek. Bu fırlatılan Dimorphos parçaları Dünya’ya ulaşırsa, herhangi bir risk oluşturmayacaklar. Küçük boyutları ve yüksek hızları, atmosferde parçalanmalarına ve gökyüzünde güzel bir ışık çizgisi oluşturmalarına neden olacak” dedi.

Peña-Asensio ve meslektaşları ayrıca gelecekteki Mars gözlem görevlerinin Didymos’un parçalarının atmosferinde yanması sırasında Mars meteorlarına tanıklık etme fırsatına sahip olacağını belirtiyorlar.

Bu arada, çalışmaları bu ve atmosferimizde yanan gelecekteki meteorların sahip olacağı potansiyel özellikleri sağladı. Bunlara yön, hız ve varacakları yılın zamanı dahildir ve bu da herhangi bir “Dimorfid”in açıkça tanımlanmasını sağlar. Bu, DART görevini ve ona eşlik eden görevleri benzersiz kılan şeyin bir parçasıdır.

DART, gezegen savunması için önemli bir stratejiyi doğrulamanın yanı sıra, çarpmaların neden olduğu püskürmelerin bir gün Dünya’ya ve Güneş Sistemi’ndeki diğer gövdelere nasıl ulaşabileceğini modelleme fırsatı da sağladı.

ESA’nın Hera görevinin Proje Bilim İnsanı  Michael Küppers’in söylediği gibi:

“DART görevinin benzersiz bir yönü, bunun kontrollü bir çarpma deneyi olmasıdır, yani çarpma özelliklerinin (boyut, şekil, kütle hız) doğru bir şekilde bilindiği bir çarpma. HERA görevi sayesinde, DART çarpma sahasının özellikleri de dahil olmak üzere hedef özelliklerini de iyi bileceğiz.”

“Ejekta hakkındaki veriler, LICIACube’dan ve çarpmadan sonra Dünya tabanlı gözlemlerden geldi. Çarpma, hedef ve ejekta oluşumu ve erken gelişimi hakkında bu kadar çok bilgi içeren gezegen ölçeğinde başka bir çarpma muhtemelen yoktur.”

“Bu, modellerimizi ve çarpma süreci ve ejekta evriminin ölçekleme yasalarını test etmemize ve iyileştirmemize olanak tanır. Bu veriler, ejekta evrim modelleri tarafından kullanılan girdi verilerini (kaynak konumu, boyut ve hız dağılımı) sağlar.”

Mars’ta Okyanuslar Olabilir…

Yazar
icerikekibi
-
0
Mars’ta Okyanuslar Olabilir…

Mars’ın Orta Kabuğu ‘Sıvı Su Okyanusları’ İçerebilir

Mars kabuğu hakkında toplanan yeni veriler, Kaliforniya Üniversitesi jeofizikçilerinin, yeraltı suyu miktarının gezegenin tamamını 1 ila 2 km derinliğe kadar kaplayabileceğini tahmin etmelerine olanak sağladı.

Bu su, gezegenin orta kabuğundaki kayadaki küçük çatlaklarda ve gözeneklerde, yüzeyin 11,5 ila 20 km altında yer alıyor.

NASA'nın InSight iniş aracının kesit görünümü ve topladığı veriler. Görsel kredisi: James Tuttle Keane / Aaron Rodriquez.

NASA’nın InSight iniş aracının kesit görünümü ve topladığı veriler.

Kaliforniya Üniversitesi Oşinografi Enstitüsü’nden Dr. Vashan Wright “Sıvı su, en azından 3 milyar yıldan daha önce, Hesperian dönemlerinde (1,8 Milyar yıl ile 3,5 milyar yıl öncesi) Mars’taki nehirlerde, göllerde, okyanuslarda ve akiferlerde ara sıra mevcuttu.”

“Mars, bu süre zarfında atmosferinin çoğunu kaybettikten sonra yüzeyinde kalıcı sıvı su kütlelerine ev sahipliği yapma yeteneğini kaybetti. Antik yüzey suyu minerallerle birleşmiş, buz olarak gömülmüş, derin akiferlerde sıvı olarak tutulmuş veya uzayda kaybolmuş olabilir” dedi.

Yeni çalışmada Dr. Wright ve meslektaşları, InSight uzay aracının 2022’de sona eren dört yıllık bir görev sırasında topladığı verileri kullandı.

InSight iniş aracı, bilim insanlarının yüzeyin altında hangi maddelerin bulunduğunu çıkarabilmeleri için kullanabilecekleri Mars deprem dalgalarının hızı gibi değişkenleri hakkında bilgi topluyordu.

InSight | ETH Zurich on Mars

InSıght uzay aracı Mars yüzeyinde.

Veriler, kaya fiziğinin matematiksel teorisine dayanan bir modele aktarıldı. Araştırmacılar, verilerden yola çıkarak kabukta sıvı suyun varlığının verileri en makul şekilde açıkladığını tespit ettiler.

Kaliforniya Üniversitesi’nden Prof. Michael Manga, “Büyük bir sıvı su rezervuarının varlığının tespit edilmesi, iklimin nasıl olduğu veya olabileceği konusunda bazı fikirler veriyor.”

“Su, bildiğimiz şekliyle yaşam için çok gereklidir. Yeraltı rezervuarının neden yaşanabilir bir ortam olmadığını anlamıyorum. Dünya’da okyanusun derin dibi kesinlikle yaşama ev sahipliği yapar.”

“Mars’ta yaşam olduğuna dair herhangi bir kanıt bulamadık, ama en azından prensipte yaşamın sürdürülebileceği bir yer tespit ettik.”

“Birçok kanıt -nehir kanalları, deltalar ve göl yataklarının yanı sıra suyun değiştirdiği kayalar- suyun bir zamanlar gezegenin yüzeyinde aktığı hipotezini destekliyor. Ancak bu ıslak dönem, Mars’ın atmosferini kaybetmesiyle 3 milyar yıldan fazla bir süre önce sona erdi” dedi.

Bilim insanları milyonlarca yıl önce Mars’ın bir Atmosfere ve geniş Okyanuslara sahip olduğuna inanıyor.

Gezegen bilimciler, Mars’ın kutuplarındaki buzullarda donmuş olan suyun her şeyi açıklayamadığını, bunun ne zaman gerçekleştiğini ve gezegende yaşamın var olup olmadığını bulmak için gezegene çok sayıda araştırma aracı ve iniş aracı gönderdiler.

Bu yeni çalışmada bulgular, suyun büyük bir kısmının uzaya kaçmadığını, bunun yerine yer kabuğuna sızdığını gösteriyordu. Mars’ın daha derin kabuğu analiz edildi ve mevcut verilerin Insight’ın bulunduğu yerin altında suyla doymuş bir orta kabukla en iyi şekilde açıklanabileceği sonucuna varıldı.

Araştırmacılar, “yer kabuğunun gezegenin her yerinde benzer olduğunu varsayarsak, orta kabuk bölgesinde, varsayılan antik Mars okyanuslarını doldurduğu öne sürülen hacimlerden daha fazla su olmalıdır”  dediler.

Evrenin Kısa Tarihi: Başlangıçtan Günümüze…

Yazar
icerikekibi
-
0
Evrenin Kısa Tarihi: Başlangıçtan Günümüze…

Siyah ekranda binlerce gökada benek benek. Gökadalar daha büyük oldukları görüntünün merkezinde kümeleniyor. Birkaç bulanık sarı gökada kümenin merkezini oluşturuyor. Bu gökadalar, belirli bir yapıları olmayan yumuşak, parlayan toz topları gibi görünüyor. Yüzlerce çizgi kümenin merkezini çevreliyor, sanki biri gökadaların ışığını dairesel bir desende dağıtmış gibi. Binlerce küçük gökada, tek tek toz zerreleri gibi tüm görüntüyü noktalıyor. Bu küçük gökadalar boyut, şekil ve renk olarak kırmızıdan maviye kadar değişiyor. Farklı renkler görüntü boyunca rastgele dağılmış durumda; kırmızı veya mavi gökadaların belirgin bir deseni veya kümelenmesi yok. Kaynak: NASA, ESA, CSA, STScI

Hem James Webb hem de Hubble uzay teleskoplarından yapılan gözlemler, MACS0416 galaksi kümesinin bu renkli görüntüsünü oluşturdu.

Galaksilerin farklı renkleri mesafeleri gösterir, daha mavi galaksiler daha yakın, daha kırmızı galaksiler ise daha uzak veya tozludur.

Bazı galaksiler, ışığın içinden geçtiği alanı kütle çekimsel olarak büken büyük kütlelerin neden olduğu bir çarpıtma etkisi olan kütle çekimsel merceklenme nedeniyle çizgiler halinde görünür.

Evrenimiz birçok farklı dönemden geçti

Evrenimizin dönemleri bugün yaşamın var olması için gerekli sahneyi hazırlamıştır. Bilim insanları kozmik tarihi çözerek, evrenin kökeninden ve evriminden olası kaderine kadar bunun nasıl gerçekleştiğini araştırıyorlar.

Bir infografiğin arka planını lacivert bir dikdörtgen oluşturuyor. Sol üst köşede, "Evrenin Tarihi" yazıyor. Uzatılmış konik bir şekil, görüntünün genişliğini kaplıyor. Boynuzun daha küçük ucu, çok küçük bir noktadan başlayarak görüntünün sol tarafında ve daha geniş ucu sağ tarafta. Boynuzun ana hatları hızla genişleyerek boynuzun sol ucunu görüntünün yüksekliğinin yaklaşık dörtte biri kadar takip ediyor. Çan şekli, görüntünün sağ tarafına yaklaştıkça giderek genişliyor. Boynuzun en sağ tarafı bir çan gibi dışarı doğru genişliyor. Boynuzun solundan sağına doğru onu bölen 8 oval var. İlk oval, koyu mavi bir arka plan üzerinde açık mavi lekeler içeriyor. Altında, "10^-32 saniye, Şişme, ilk genişleme" yazıyor. İkinci oval, açık mavi bir sis, mavi ve beyaz küreler ve kısa, sıkı zikzaklar çizen mavi çizgiler içeriyor. Beyaz kürelerin yarısında artı işaretleri, yarısında ise eksi işaretleri var. İkinci ovalin altında, "1 mikrosaniye, İlk Parçacıklar, nötronlar, protonlar ve elektronlar oluşuyor" yazıyor. Üçüncü ovalde de benzer bir mavi sis var, ancak beyaz ve mavi küreler, pozitif veya negatif işaretler olmadan küçük kümeler halinde birbirine yapışmış. Zikzaklı çizgiler kalıyor. Üçüncü ovalin altında, "3 dakika, İlk Çekirdekler, helyum ve hidrojen oluşuyor" yazıyor. Dördüncü ovalde, taze kahverengi bir yumurta gibi üzerinde koyu mavi benekler bulunan açık mavi bir arka plan var. Arka planın önünde birkaç küçük küre var. Her küre, bir veya iki oval dış hatla çevrili. İki ovali olan kürelerde, ovaller aynı boyutta ancak birbirine dik. Her iki durumda da, her ovalin üzerinde, bir yörünge izliyormuş gibi ovalin çizgisiyle kesişen tek bir nokta var. Hala birkaç zikzaklı çizgi var, ancak önceki iki ovalden çok daha az. Dördüncü ovalin altında, "380.000 yıl, İlk Işık, ilk atomlar oluşuyor" yazıyor. Beşinci oval, birkaç beyaz noktayla mavi kamuflaj benzeri bir desen içeriyor. Altında, "200 milyon yıl, İlk Yıldızlar, gaz ve toz yıldızlara yoğunlaşıyor" yazıyor. Altıncı oval, daha şeffaf görünmesine rağmen benzer bir mavi kamuflaj deseni içeriyor. Beşinci ovalden daha fazla sayıda beyaz nokta ve her yere dağılmış birkaç beyaz spiral şekil var. Altında, "400 milyon yıl, Galaksiler ve Karanlık Madde, galaksiler karanlık madde beşiklerinde oluşuyor" yazıyor. Yedinci ovalde, mavi kamuflaj deseni solmuş ve arkasında çok ince bir sisle koyu mavi bir arka plan bırakmış. Birkaç beyaz nokta ve beyaz spiral var. Yedinci ovalin altında, "10 milyar yıl, Karanlık Enerji, genişleme hızlanıyor" yazıyor. Sekizinci oval, yedinci oval ile benzerdir — koyu mavi bir arka plan, ince bir sis, farklı boyutlarda onlarca beyaz nokta ve farklı boyutlarda birkaç spiral şekil içerir. Ancak, sekizinci oval diğer ovallerden önemli ölçüde daha büyüktür,çan şeklinin parıltısının en sonunda dururken. Sekizinci ovalin altında, "13,8 milyar yıl, Bugün, insanlar evreni gözlemliyor." yazıyor. Kaynak: NASA

          Bu grafik evrenin tarihini ana hatlarıyla anlatıyor.

0 SANİYE | Başlangıçta evren son derece küçük, sıcak ve yoğun olarak ortaya çıktı

Bilim insanları evrenin başlangıcında tam olarak neyin var olduğundan emin değiller, ancak normal madde veya fiziğin olmadığını düşünüyorlar. Olan şeyler muhtemelen bugün beklediğimiz gibi davranmıyordu.

Tamamen siyah bir görüntünün ortasında küçük bir beyaz ışık parıltısı belirir. Flaş hızla genişler, mor renkte parlar ve tüm görüntüyü tüketir. Beyaz ışık küçülür ve görüntünün merkezinde bir iğne ucu kadar olur. Çökerken, mor akıntılar ve dalgalar beyaz ışığın merkezinden dışarı doğru titreşir. Dalgaların yanında yüzlerce küçük galaksi akar — sarmal ve küresel ışık noktası koleksiyonları. Galaksiler merkezden dışarı doğru yarışırlar, başlangıçta çok küçük noktalar olarak başlarlar ve yaklaştıkça daha büyük lekeler ve lekeler haline gelirler ve ekranı lekelerler. Kaynak: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi/CI Laboratuvarı

Sanatçının evrenin başlangıcına ait yorumu, erken kozmosun ve genişlemesinin tasvirleriyle birlikte.

10^-32 SANİYE | Evren hızla, korkusuzca şişti

Evren ilk ortaya çıktığında, hemen hemen anında dengesizleşti. Uzay, enflasyon olarak bilinen çok kısa bir süre boyunca ışık hızından daha hızlı genişledi. Bilim insanları hala bu üstel genişlemeyi neyin yönlendirdiğini araştırıyorlar.

1 MİKROSANİYE | Enflasyonun sonu bizim hikayemizi başlattı: Enflasyon devam etseydi biz burada olmazdık

Enflasyon sona erdiğinde, evren genişlemeye devam etti, ancak çok daha yavaş. Daha önce hızlı genişlemeyi sağlayan tüm enerji ışığa ve maddeye gitti – normal şeyler!

Küçük alt atomik parçacıklar – protonlar, nötronlar ve elektronlar – artık etrafta dolaşıyordu, ancak evren bunların birleşip atom oluşturması için çok sıcaktı.

Parçacıklar, özellikle kümelenmiş noktalarda, birlikte çekimlendi. Kütle çekimi ile parçacıkların birbirine yapışma yeteneği arasındaki itme ve çekme, salınımlar veya ses dalgaları yarattı .

Koyu mavi bir arka planın önünde, izleyiciden farklı mesafelerde yüzlerce küçük kırmızı ve mavi küre etrafta süzülüyor. Ekranın ortasında, ön planda iki büyük kırmızı ve mavi küre çarpışıyor. Çarpıştıklarında, dışarıya doğru beyaz bir ışık parıltısı yayılıyor. Işık söndükçe, iki küre artık birbirine yapışmış bir şekilde tekrar görünür hale geliyor. İlk çarpışmadan sonra, arka planda birkaç benzer çarpışma ve beyaz ışık parıltısı görülüyor. Sol üst köşede, bir mavi küre ve bir kırmızı küre içeren bir küme, iki kırmızı küre ve bir mavi küre içeren başka bir kümeye doğru yarışıyor. Çarpışıyorlar ve beyaz bir ışık parıltısı oluyor. Işık dağıldıkça, onun yerinde iki kırmızı küre ve iki mavi küre içeren bir küme görünüyor ve tek bir kırmızı küre ekranın ortasına doğru süzülüyor. Kaynak: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi

Sanatçının, proton ve nötronların çarpışarak iyonize döteryum (bir proton ve bir nötrondan oluşan bir hidrojen izotopu) ve iyonize helyum (iki proton ve iki nötrondan oluşan) oluşturmasının yorumu.

ÜÇ DAKİKA | Protonlar ve nötronlar çok iyi bir şekilde birleşmiş

Yaklaşık üç dakika sonra evren genişledi ve protonlar ile nötronların birbirine yapışması için yeterince soğudu . Bu, ilk elementleri yarattı: hidrojen, helyum ve çok az miktarda lityum ve berilyum.

Ancak elektronların protonlar ve nötronlarla birleşmesi için hala çok sıcaktı. Bu serbest elektronlar, ışığı dağıtan ve evreni karanlık gösteren sıcak, sisli bir çorbada yüzüyordu.

Bulanık gri bir sisin içinde, yüzlerce orta boy kırmızı küre ve küçük yeşil küre kıpırdanıyor, orijinal konumlarından bir çap öteye asla gitmiyor. Yüzlerce parlayan mavi ışık hançeri farklı küreler arasında zıplıyor, onlara çarptığında yön değiştiriyor. Aniden, kırmızı ve yeşil küreler birleşerek kahverengiye dönüşüyor. Hançerler artık kürelerle çarpışmıyor ve bunun yerine her yöne doğru açık uzaya doğru yarışıyor. Tek bir parlayan mavi ışık hançeri kürelerden ve sisten uzaklaşarak binlerce minik yıldızla benekli açık bir karanlığa doğru ilerliyor. Kaynak: NASA/JPL-Caltech

Bu sanatçının animasyon konsepti, iyonize atomları (kırmızı lekeler), serbest elektronları (yeşil lekeler) ve ışık fotonlarını (mavi flaşlar) göstererek başlar. İyonize atomlar, nötr atomlar (kahverengi lekeler olarak gösterilir) oluşana kadar ışığı dağıtır ve ışığın uzayda daha uzağa gitmesi için yolu açar.

380 BİN YIL | Nötr atomlar oluştu ve ışık için boş bir alan bıraktı

Evren genişledikçe ve daha fazla soğudukça, elektronlar atomlara katıldı ve onları nötr hale getirdi. Elektron plazması ortadan kalktığında, biraz ışık çok daha uzağa gidebilirdi.

Geniş bir oval dikdörtgen siyah bir arka plan boyunca uzanır. Oval, uzunluğunun yaklaşık iki katı genişliğindedir. Mavi, sarı ve kırmızı olmak üzere değişen renklerde beneklerle kaplıdır. Renkler, büyük kırmızı, turuncu ve sarı lekelerinin yanı sıra diğer mavi ve yeşil lekeleri oluşturmak üzere bir araya gelir. Sol alt köşede, solda mavi, ortada sarı ve sağda kırmızı olmak üzere bir renk yelpazesine sahip yatay bir dikdörtgen vardır. Dikdörtgenin üzerinde "sıcaklık" yazan bir etiket vardır. Dikdörtgenin altında, sol tarafta mavinin altında "daha soğuk" yazan bir etiket vardır. Sağ tarafta, kırmızının altında "daha sıcak" yazan bir etiket vardır. Kaynak: ESA ve Planck İşbirliği

ESA’nın (Avrupa Uzay Ajansı) Planck uzay teleskopu tarafından çekilen, tüm gökyüzü boyunca kozmik mikrodalga arka planının (CMB) bir görüntüsü. CMB, evrende gözlemleyebildiğimiz en eski ışıktır. Donmuş ses dalgaları, mavi (daha soğuk) ve kırmızı (daha sıcak) renklendirmeyle gösterilen sıcaklıktaki minik dalgalanmalar olarak görülebilir.

Nötr atomlar oluştukça, alt atomik parçacıklar arasındaki itme ve çekmeyle oluşan ses dalgaları durdu. Dalgalar dondu ve çevrelerinden biraz daha yoğun dalgalanmalar bıraktı.

Fazla madde, hem normal hem de “karanlık” olmak üzere daha fazla maddeyi çekti. Karanlık madde, çevresi üzerinde kütle çekimsel etkiye sahiptir ancak görünmezdir ve ışıkla etkileşime girmez.

Lacivert bir arka planın önünde, izleyiciden farklı mesafeleri temsil eden farklı boyutlarda onlarca açık mavi küre yüzüyor. Ön planda, merkezlerinde küçük artı işaretleri bulunan üç büyük mavi küre var. Ekranda birkaç sarı ışık çizgisi yarışıyor. Çizgiler mavi kürelerle çarpıştıkça, küreler yanıp sönüyor ve hafifçe büyüyerek sarı çizgileri emdikten sonra orijinal hallerine dönüyorlar. Sarı ışık çizgileri kürelerden yeniden ortaya çıkmıyor. Kaynak: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi

Bu animasyon, fotonların (hafif parçacıklar) nötr hidrojen atomları tarafından emilimini göstermektedir.

AYRICA 380 BİN YIL | Evren karanlık oldu – buna ne derseniz deyin, bilim insanları bu zaman dilimine Karanlık Çağ adını veriyor

Kozmik mikrodalga arka planı dışında, yıldızlar henüz oluşmadığı için bu çağda pek fazla ışık yoktu. Ve var olan ışık da genellikle çok uzağa gidemiyordu çünkü nötr hidrojen atomları ışığı emmede gerçekten iyiydi. Bu, kozmik karanlık çağlar olarak bilinen bir çağı başlattı.

Yoğun bir turuncu sis, yoğun sisin içinden zar zor görülebilen siyah bir arka planın önünde yüzüyor. Sisin içinde düzinelerce parlayan mor küre var, görselin merkezinde bir daire şeklinde kümelenmiş. Mor küreler teker teker parlak beyaz dairesel ışık flaşları gönderiyor. Her ışık flaşının ardından, çapı görüntü boyutunun yaklaşık altıda birine ulaştığında kaybolmadan önce kürenin merkezinden dışarı doğru genişleyen beyaz bir halka var. Kaynak: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi 

Bu animasyon, gazın çekim etkisi nedeniyle kümelenmeye başlamasıyla yıldız oluşumunun başlangıcını göstermektedir. Bu protoyıldızlar, içlerindeki madde sıkıştıkça ısınır ve yüksek hızlarda maddeyi dışarı atarak, burada genişleyen ışık halkaları olarak gösterilen şok dalgaları yaratır.

200 MİLYON YIL | Yıldızlar gün ışığını yarattı (o gün ışığı hala hidrojen atomları tarafından engelleniyordu)

Zamanla, daha yoğun alanlar daha fazla maddeyi içine çekti, bazı yerlerde o kadar ağırlaştı ki bir çöküşü tetikledi. Madde içe doğru düştüğünde, nükleer füzyonun başlaması için yeterince sıcak hale geldi ve ilk yıldızların doğumunu işaret etti!

Siyah bir arka planın önünde milyonlarca parlayan yeşil nokta var. Görüntü boyunca uzanan ince, incecik bir ağ oluşturuyorlar, tıpkı toz toplamış eski örümcek ağları gibi. Zamanla, ağın köşelerinde daha fazla nokta toplanıyor. Ağ kalınlaştıkça, köşeler büyüyor ve birbirlerine ve merkeze doğru hareket etmeye başlıyor. Daha küçük noktalar, bir kovanın etrafında vızıldayan arılar gibi kümelerin etrafında dönüyor, ta ki onlara katılmak için içeri çekilene kadar. Sonunda, kümeler birleşerek parlayan yeşil bir kütle oluşturuyor. Merkezi kütle daha fazla noktayı yakalıyor ve ekranın en uzak noktalarındakileri bile onu çevrelemeye zorluyor. Kaynak: Simülasyon: Wu, Hahn, Wechsler, Abel (KIPAC), Görselleştirme: Kaehler (KIPAC)

Çekim etkisiyle karanlık maddenin yapı oluşturmasının simülasyonu.

400 MİLYON YIL | Karanlık madde, galaksileri birbirine bağlayan görünmez bir ip gibi davrandı

Evren genişledikçe, daha önce yaratılan donmuş ses dalgaları — ki bunlara artık yıldızlar, gaz, toz ve yıldızların ürettiği daha fazla element dahildir — esnedi ve daha fazla kütle çekmeye devam etti. Malzemeyi bir araya getirmek sonunda ilk galaksileri, galaksi kümelerini ve geniş ölçekli, ağ benzeri yapıyı oluşturdu.

Sınırsız üç boyutlu bir küp, siyah bir arka planın önünde soldan sağa doğru döner. Küpte birçok organik bulut benzeri leke vardır. Bunlar öncelikle morumsu mavi ve siyahtır, merkezleri dış kısımlarından daha koyudur. Bulutlar arasındaki boşlukta, küpün daha gerisinde daha fazla lekenin görülebildiği açık mavi yarı saydam bir malzeme vardır. Küp döndükçe, lekeler giderek daha kırmızı hale gelir ve mavi yarı saydam malzeme giderek daha şeffaf hale gelir. Parlak kırmızı olduktan sonra, lekeler solmaya başlar ve tamamen kaybolmadan önce yarı saydam sarı bir sis haline gelir. Soldukça, milyonlarca küçük sarımsı yıldız görünür hale gelir. Yıldızlar küpün her boyutunu noktalar. Kaynak: M. Alvarez, R. Kaehler ve T. Abel 

Bu animasyonda, yıldızlardan gelen ultraviyole ışık, elektronlarını kopararak hidrojen atomlarını iyonlaştırır. Zaten iyonlaşmış bölgeler mavi ve yarı saydamdır, iyonlaşmaya uğrayan bölgeler kırmızı ve beyazdır ve nötr gaz bölgeleri karanlık ve opaktır.

1 MİLYAR YIL | Yıldızlardan gelen ultraviyole ışık evreni sonsuza dek şeffaf hale getirdi

İlk yıldızlar devasa ve sıcaktı, yani yakıt kaynaklarını hızla yaktılar ve kısa ömürler yaşadılar. Ancak, yıldızların etrafındaki nötr hidrojeni parçalamaya yardımcı olan ve ışığın daha uzağa gitmesine izin veren enerjik ultraviyole ışık yaydılar.

Siyah dikdörtgen bir arka plan üzerinde bir animasyon. Görselin solunda mavi metin ve grafikteki çizgi ile oluşturulmuş bir grafik var. Grafiğin y ekseninde "Genişleme Hızı" yazıyor. X ekseninde "Zaman" yazıyor. Başlangıç ​​noktasında, x ekseninde "10 milyar yıl önce" yazıyor. X ekseninin yarısında "7 milyar yıl önce" yazıyor. X ekseninin sonunda "şimdi" yazıyor. Grafikte kendini dışarı çizen bir çizgi var. Y ekseninin en üstünden başlıyor. Grafiğin sol üst köşesinden sağ alt köşesine düz bir çizgi çizecekmiş gibi doğrusal olarak sağa doğru eğimli. 7 milyar işareti civarında, çizginin eğimi çok yavaş bir şekilde azalmaya başlıyor. X ekseninin dörtte üçü ve y ekseninin aşağı dörtte üçü boyunca çizgi, hızla yukarı doğru kıvrılmadan önce minimuma ulaşıyor. Hızla yukarı doğru eğimli hale gelir ve "şimdi" olarak etiketlenen x ekseninin sonuna ulaştığında y ekseninin tepesinden bir çeyreğe ulaşır. Aynı zamanda, görselin sağ tarafında, içinde parlayan daha açık mavi küreler (galaksiler ve yıldızlar) ve daha açık mavi bir ağ tutan küçük koyu mavi bir küre bulunur. Çizgi grafikte ilerledikçe küre genişler. İlk başta, şişmesi grafikteki azalan çizgiye karşılık gelecek şekilde yavaşça yavaşlar. Çizgi minimumuna ulaştığında ve eğim azaldığında, küre genişlemesini daha da yavaşlatır. Daha sonra, çizgi tekrar yukarı doğru yay çizdiğinde, küre hızla genişler ve görüntünün sağ yarısından daha büyük hale gelir ve grafiğe tecavüz eder. Kaynak: NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi

Evrenin zaman içindeki genişlemesinin grafiğini gösteren animasyon. Kozmik genişleme enflasyonun sona ermesinin ardından yavaşlarken, yaklaşık 5 milyar yıl önce hızlanmaya başladı. Bilim insanları hala bunun nedenini bilmiyor.

10 MİLYAR YIL SONRA | Karanlık enerji baskın hale geldi, kozmik genişlemeyi hızlandırdı ve büyük bir soru yarattı…?

Evrenin zaman içindeki genişleme oranını inceleyen bilim insanları, bunun hızlandığına dair şok edici bir keşifte bulundular.

Sonunda çekim etkisinin maddenin kendisini çekmesine ve genişlemeyi yavaşlatmasına neden olması gerektiğini düşündüler.

Karanlık enerji olarak adlandırılan gizemli bir basınç, kozmik genişlemeyi hızlandırıyor gibi görünüyor. Evrenin hikayesinin yaklaşık 10 milyar yılında, karanlık enerji -her ne ise- madde üzerinde baskın hale geldi.

Mürekkep siyahlığının önünde küçük mavi bir küre asılı duruyor. Kürenin alt yarısı gölgede kalmış, bu da onu yarım küre gibi gösteriyor. Küre, üzerinde dönen beyaz desenler bulunan zengin bir mavi renkte — Dünya. Görüntünün ön planında, küçük kraterler ve çukurlarla kaplı gri bir ufuk var — Ay. Kaynak: NASA

Ay’ın göğünde yükselen Dünya’nın bir görüntüsü. Apollo 8 astronotları, Ay’a ilk mürettebatlı görev sırasında bu manzarayı gördüler.

13,8 MİLYAR YIL | Bugün bildiğimiz evren: Başlangıçtan itibaren 359.785.714.285,7 iki hafta

Bugün oluşumuzu evrenimizin gösterdiği her biri benzersiz aşamasına borçluyuz. Ancak bilim insanlarının bu çağlar hakkında hala birçok sorusu var.

Yakında fırlatılacak olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu,  evrenin evrimini ve nihai kaderini yöneten, yeterince anlaşılmamış iki yönü olan karanlık enerji ve karanlık madde gibi kozmik gizemleri keşfetmek için geçmişe bakacak.

Güneş Rüzgarı Arz Manyetik Alanında Büyük Bir Bozulmaya Yol Açtı…

Yazar
icerikekibi
-
0
Güneş Rüzgarı Arz Manyetik Alanında Büyük Bir Bozulmaya Yol Açtı…

Güneş rüzgarı sonucu manyetosferde büyük bozulma

Güneş rüzgarındaki büyük bozulma, Dünya'nın manyetosferinin normal kuyruğu olmadan uçmasına neden oldu

Nisan 2023’te gerçekleşen bir koronal kütle atımı, Dünya’nın Alfvén kanatları oluşturmasına neden oldu. Sol altta olayın dünyaya göre ölçeklendiği görülmekte.

Süpersonik bir jetin yüksek hızlı rüzgarlarla vurulması gibi, Dünya da sürekli olarak güneşten gelen ve güneş rüzgarı olarak bilinen yüklü parçacık akımları tarafından bombalanır.

Tıpkı bir jet uçağının etrafındaki rüzgar gibi, güneş rüzgarı akımları da Dünya’nın manyetik alanı etrafında dönerek manyetosferin Güneş’e bakan tarafında yay şoku oluşturur.

Yay şoku yaklaşık 17 km kalınlığında ve dünyadan 90 bin km uzaklıktaki bir cephedir ve güneş rüzgarları bunu gece tarafında uzun bir kuyruk bulunan bir rüzgar çorabı şekline getirir.

Güneş rüzgarındaki dramatik değişimler manyetosferin yapısını ve dinamiklerini değiştirir. Bu tür değişimlere bir örnek, Jüpiter’in uyduları ve güneş dışı gezegenler gibi uzaydaki diğer cisimlerin davranışlarına dair bir bakış da sağlar.

Yeni bir çalışmada, Li-Jen Chen ve arkadaşları koronal kütle atımı (CME) sırasında oluşan nadir bir olgunun benzeri görülmemiş gözlemlerini bildirdiler.

When solar wind collides with Earth's magnetic field - Earth.com

Güneş rüzgarlarının Dünya manyetik alanıyla temsili çarpışması.

CME’ler genellikle Alfvén hızından daha hızlı hareket eder, bu hız, plazma ortamına göre değişebilen manyetize edilmiş plazmada titreşen manyetik alan çizgilerinin hareket ettiği hızdır.

2023’teki bir CME, Dünya’nın manyetosferinin normal konfigürasyonunu yaklaşık iki saat boyunca bozdu. Araştırmacılar, ne olduğunu öğrenmek için NASA’nın Manyetosferik Çok Ölçekli Görevi’nden (MMS) gelen gözlemleri analiz ettiler.

24 Nisan 2023’te MMS uzay aracı, güneş rüzgarının akış hızının hızlı olmasına rağmen, güçlü CME sırasında Alfvén hızının daha da hızlı olduğunu gözlemledi.

Tipik olarak, güneş rüzgarı Alfvén hızından daha hızlı hareket eder. Bu anormallik, Dünya’nın yay şokunun geçici olarak ortadan kalkmasına neden oldu. Dolayısıyla güneşten gelen plazma ve manyetik alanın doğrudan manyetosferle etkileşime girmesine izin verdi.

Güneş fırtınalarına neden olan aktif bölge patlamaları.

Dünya’nın rüzgar çorabı kuyruğu, Dünya’nın manyetosferini yakın zamanda patlayan güneş bölgesine bağlayan Alfvén kanatları adı verilen yapılarla değiştirildi. Bu bağlantı, manyetosfer ile güneş arasında plazmayı taşıyan bir otoyol görevi gördü.

Araştırıcılar, bu benzersiz CME olayının Alfvén kanatlarının nasıl oluştuğu ve evrimleştiği konusunda yeni bakış açıları sunduğunu söylediler.

Benzer bir süreç güneş sistemimiz ve evrendeki diğer aktif manyetik cisimlerin etrafında da gerçekleşebilir. Gözlemler, Jüpiter’in uydusu Ganymede’deki aurora oluşumunun da Alfvén kanatlarına atfedilebileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar, gelecekteki çalışmaların Dünya’da meydana gelen benzer Alfvén kanat auroralarının aranabileceğini öne sürüyorlar.

Çin Aracı Yapay Zekayı Kullanarak Ay’ın Karanlık Yüzünde…

Yazar
icerikekibi
-
0
Çin Aracı Yapay Zekayı Kullanarak Ay’ın Karanlık Yüzünde…

Çin’in minik ‘Altın Kurbağa’ keşif aracı, yapay zekayı kullanarak Ay’ın karanlık yüzünde destansı bir fotoğraf çekti

Chang’e 6 ayın uzak tarafına örnek getirme görevi 3 Mayıs’ta Long March 5 roketiyle fırlatıldı. Fırlatmadan sonra uzay aracının sürpriz bir gezici de taşıdığı açıklandı.

Yaklaşık 5 kilogram ağırlığındaki gezici, Ay’ın karanlık yüzüne konuşlandırıldı ve Chang’e 6 uzay aracının örnek toplamasını tamamladıktan sonra, değerli kargo Dünya’ya doğru yolculuk için Ay yörüngesine fırlatılmadan önce aracın görüntülerini aldı.

Küçük robot, tarihi fotoğrafını çekeceği ideal konumu belirledi.

Çin’in iddialı Chang’e 6 görevinde yer alan minik bir gezicinin, yapay zekayı kullanarak ayın karanlık yüzünde nasıl muhteşem bir kare yakaladığını gösteren yeni bir video yayınlandı.

Araştırmacılar şimdi, keşif aracının küçük boyutuna rağmen ne kadar işlevsel olduğunu ve değişken ışık koşulları ve araziye sahip modellenmiş bir ay arenasının, yapay zeka destekli robotun ayda fotoğraf çekmesi için eğitilmesi amacıyla bir test alanı olarak nasıl kullanıldığını ortaya koyuyor .

“Altın kurbağa” anlamına gelen Jinchan adını taşıyan keşif aracı, önemli ölçüde geliştirilmiş otonom zeka ve son derece entegre, hafif donanımla donatılmıştı.

Çin Havacılık Bilim ve Teknoloji Şirketi (CASC) personeli Xing Yan, Çin Merkez Televizyonu’na (CCTV), “Droid çok küçük olmasına rağmen çok işlevsel. Otonom ayrılma, otonom hareket ve ay görüntüleme yeteneğine sahip.”

“Yüzeye ulaştıktan sonra iniş aracından kendi kendine ayrılabilir ve fotoğraf çekmek için nispeten uygun bir yere hareket edebilir. Ve en iyi açıyı ve kompozisyonu akıllıca seçebildi ve Chang’e 6 görevi için bazı değerli anılar bıraktı” dedi.

1...192021...7575 Sayfanın 20. Sayfası

EDİTÖR'ÜN SEÇTİKLERİ

POPÜLER MESAJLAR

POPÜLER KATEGORİLER

© Astronomi Astrofizik Gündemi - Gezegenler, Yıldızlar, Uzay