Mars helikopteri Marifet (Ingenuity) inanılmaz bir başarıdır. NASA bu teknolojiyi yeni nesil için test ediyor.
Helikopterin karbon fiber kanatlarının dönüşü neredeyse 1 Mach hıza (340m/sn) ulaştı. NASA kısa süre önce, Jet İtki Laboratuvarında (JPL) test edilen bir çift Mars helikopter rotor kanadını gösteren bir video yayınladı.
Test, Marifet (Ingenuity) helikopterinin Kızıl Gezegen üzerinde rekor kıran uçuşunu gerçekleştirmesinden sadece bir gün öncesi olan 15 Eylül’de gerçekleşti.
Marifet’in büyük başarısıyla NASA, 66. uçuşunu tamamlayan ve sayımı devam eden öncülerinden daha sağlam tasarımlarla inşa edilen gelecekteki Mars görevlerine helikopter benzeri dronları da dahil etmeyi planlıyor.
Yakın zamanda JPL’de test edilen yeni çift rotor sistemi, çapı 1,3 m’den fazla olan 2 karbon fiber kanattan oluşuyor. Bu helikopter, Marifet’ten neredeyse 10 cm daha uzun oluyor.
Bir NASA videosundan alınan bu ekran görüntüsü, testte Mars için yeni nesil helikopter kanatlarını gösteriyor.
Rotorlar, mühendisler tarafından uzay aracı sistemlerini bir görev sırasında karşılaşacakları benzer koşullara maruz bırakmak için kullanılan bir vakum odası olan JPL’nin 7.62 m olan Uzay Simülatöründe test edildi.
Paslanmaz çelik bölme 26 m yüksekliğe sahip ve gezegenler arası uzayın boşluğunda bulunan aşırı sıcaklık ve güneş ışınımı koşullarını simüle edebilir. Üç hafta boyunca çift rotorlar, dayanıklılıklarını test etmek için katlanarak artan hızlarda döndürüldü.
Mars görevi için gönderilen Azim keşif aracı.
Uzay simülasyon odasının içinden çekilen bir NASA videosu, kanatların neredeyse ses hızı olan 0,95 Mach hızında döndürüldüğü 15 Eylül testini gösteriyor. Tesadüfen, Marifet ertesi gün rekor bir uçuş gerçekleştirdi.
16 Eylül’de Mars helikopteri, Mars yüzeyinde 59. uçuşunu gerçekleştirerek 20 m yüksekliğe ulaştı. Bu, o dönemde şimdiye kadarki en yüksek uçuşuydu.
Ancak bu rekor, Marifet’in 24 m yüksekliğe uçtuğu 5 Ekim uçuşu sırasında kırıldı. Marifet, Şubat 2021’de NASA’nın Azim (Perseverance) gezgini ile Mars’a inmiş ve başlangıçta bu tür bir uçuş teknolojisi için bir kavram kanıtlama gösterisinde yalnızca 5 kez uçması amaçlanmıştı.
Mars Gezegeninden gelen en son görüntü.
Şimdi, uzun bir görevde helikopter, Mars havasında toplamda yaklaşık 2 saat geçirdi ve toplam 14.5 km boyunca uçtu. 16 Eylül uçuşu önemli bir kilometre taşı olmaya devam ediyor ve onun halefi olan uzay aracı bileşenlerinin yalnızca bir gün önce yapılan karasal testlerinin yanı sıra gerçekleşmesiyle de dikkate değer.
Marifet, başlangıçtaki yaşam beklentisini çok aşan bir test aracıdır; NASA’nın hem simüle edilmiş hem de dünya dışı ortamlarda donanımın neredeyse eş zamanlı gezegenler arası uçuş testlerini gerçekleştirebilmesi, insanlığın bir bütün olarak uzay araştırmalarındaki ilerlemesine büyük ölçüde değinmektedir .
Bu aynı zamanda şüphesiz uzay ajansının yeniliği son sınıra kadar sürdürme kararlılığını da vurguluyor.
Uluslararası bir gökbilimci ekibi, en az 20 büyük gökadadan oluşan büyük ölçekli bir yapının keşfedildiğini bildirdi. “Kozmik Asma” olarak adlandırılan yapı, yaklaşık 13 milyon ışık yılı büyüklüğünde. Bulgu, 8 Kasım’da yayınlanan bir çalışmayla ayrıntılı olarak açıklandı.
Galaksilerin olağanüstü büyük ve yoğun yapıları, evrendeki en güçlü kütle çekimsel bağlı sistemler olan galaksi kümelerinin öncüleri olarak algılanır. Dolayısıyla bu türden yeni yapıların tespit edilmesi ve detaylı bir şekilde incelenmesi galaksilerin oluşumu ve evrimini anlamamız açısından temel teşkil etmektedir.
Danimarka Teknik Üniversitesi’nden Shuowen Jin liderliğindeki bir grup gökbilimci, bu türden yeni bir nesne tespit etti; sarmaşık benzeri büyük bir yapıydı, dolayısıyla adına Kozmik Asma denildi.
Yapı, JWST ile gözlemlenen Genişletilmiş Groth Şeridi (EGS, Hubble Uzay Teleskopu (HTS) tarafından yapılan bir dizi gözlem sonuçlarına dayanan, Büyük Ayı ve Bootes takımyıldızları arasındaki bölgenin görüntüsüdür) alanında, z = 3,44 kırmızıya kayma değeriyle ortaya çıktı. Gözlemler HTS’den elde edilen verilerle tamamlandı.
Araştırmacılar, “Bu çalışmada, JWST araştırmalarının kapsadığı Genişletilmiş Groth Şeridi (EGS) alanında z = 3,44’teki büyük ölçekli bir ‘Kozmik Asma’ yapısını rapor ediyoruz ve bu yapıdaki iki büyük gökadayı araştırıyoruz” diye açıklama yaptılar.
Gözlemler, Kozmik Asmanın son derece uzun ve büyük bir yapı olduğunu gösterdi; uzunluğu yaklaşık 13,04 ve genişliği 0,65 milyon ışık yılıydı. Bu nedenle bu yapı, 3,0’ın üzerindeki kırmızıya kayma oranlarıyla kompakt gökada gruplarından ve ilk galaksi kümelerinden önemli ölçüde daha büyüktü.
Çalışmada, Kozmik Asmanın en az 20 büyük galaksiden ve 6 aşırı galaksi yoğunluğundan oluştuğunu ve 260 milyar güneş kütlesi düzeyinde toplam bir kütleye katkıda bulunduğunu tespit ettiler.
Yapının en büyük iki gökadası olan yukardaki görüntüde işaret edilen Gökada A ve Gökada E, hareketsizdi (yıldız oluşum oranları yılda 0,5 güneş kütlesinin altında) ve şişkinliğin hakim olduğu morfolojiler sergiliyorlardı.
Çalışmaya göre, elde edilen sonuçlar Kozmik Asmanın sanallaştırılmış bir sistem olmadığını ve bir galaksi kümesi oluşturma yolunda olduğunu gösteriyor dahası, bulgular büyüyen büyük ölçekli yapılarda devasa hareketsiz galaksilerin oluşabileceğini doğruluyordu.
Araştırmacılar, daha sonraki kozmik zamanda küme çekirdeğine düşmesi durumunda Galaksi E’nin ‘En Parlak Küme Galaksisi‘ (BCG, galaksi kümelerinin merkezinde yer alan ve evrendeki en parlak ve en büyük kütleli galaksiler) haline gelmesinin mümkün olduğunu ekledi.
Çalışma aynı zamanda Galaksi A ve E’nin Kozmik Asmanın çekirdeğine düşmeden önce muhtemelen son 500 milyon yılda birleşmeyle tetiklenen yıldız patlaması veya ‘Aktif Galaktik Çekirdek‘ (AGN) geri bildirimiyle söndürüldüğünü buldu.
Özetle araştırmacılar, evrendeki en büyük yapıların nasıl oluştuğuna ve geliştiğine dair anlayışımızın ilerlemesinde çok önemli olabilecek, yüksek kırmızıya kaymalardaki hareketsiz küme gökadalarının daha fazla araştırılmasını önermektedirler.
Bu konu, yakın zamanda fırlatılan Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Öklid uzay teleskobunun yardımıyla mümkün olabilir; çünkü teleskobun bilimsel hedeflerinden biri, kozmik ağın yapısını ve tarihini keşfetmektir.
NASA’nın SPHEREx misyonu 450 milyon galaksinin ve 100 milyon yıldızın haritasını çıkarmayı hedefliyor
450 milyon galaksi ve 100 milyon yıldızın eşi benzeri görülmemiş ayrıntılarla haritalanması bekleniyor.
Dünya üzerinde yörüngede bulunan SPHEREx gözlemevinin çizimi.
Yeni ve olağanüstü bir NASA misyonu, gökyüzünü benzeri görülmemiş ayrıntı ve renkte haritalamayı amaçlıyor.
Elektromanyetik spektrumun kızılötesi aralığında 96 renk bandında, kendi galaksimizdeki (Samanyolu) 100 milyon yıldıza ek olarak 450 milyondan fazla galaksiyi haritalandıracak yeni bir uzay tabanlı gözlemevi olan SPHEREx’in inşaatı başladı.
NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’na (JPL) göre, planlanan iki yıllık ömrü boyunca SPHEREx, yılda iki harita üreterek tüm gökyüzünün haritasını çıkaracak.
JPL’deki bilim insanları son aylarda teleskopa, çeşitli bileşenlerini de bir araya getirerek son şeklini veriyorlar. Açıklamalarına göre, “SPHEREx uzay teleskobu, Dünya yörüngesine varıp da tüm gökyüzünün haritasını çıkartacağı zamandaki gibi görünmeye başladı.”
Gözlemevinin evrenin ömrünün üç ana dönemine bakmaya yönelik üç bilim misyonunun baş harfleri, SPHEREx’in tam adını yansıtmaktadır. Bunlar: ‘Evrenin Tarihi için Spekto-Fotometre, Yeniden İyonlaşma Çağı ve Buz Kaşifi’dir.
SPHEREx ile Gökyüzünde Uçmak. Animasyon, Argonne Ulusal Laboratuvarı’nda oluşturulmuştur. SPHEREx misyonu, tüm gökyüzünü kapsayan spektral bir araştırmadır. Tüm gökyüzünü birden çok kez gözlemleyecek planlanan iki yıllık görevi sırasında Enstrümanın üç ana özelliği vardır. Biliminin hedefleri: Kozmik enflasyonu araştırmak. Büyük ölçekli kozmolojik yapıyı araştırmak. Su ve diğer biyojenik buzlar için galaktik düzlem, ve galaksi oluşumunun tarihini incelemek.
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’ne göre (Caltech) SPHEREx, yakın evrende ve galaksimizdeki yıldızları oluşturan disklerde su ve karbon monoksit gibi diğer moleküllerin kanıtlarını arayacak. Bildiğimiz yaşamın kökeni için gerekli olan bu moleküllerin, bu sistemlerin içinde buz halinde var olduğu düşünülmektedir.
SPHEREx, çok uzak evrenin daha uzaklarında, yıldız ve galaksi oluşumunun ilk başladığı zamanı ve Yeniden İyonlaşma Çağı’nı (ilk yıldızların ve galaksilerin evrendeki her hidrojen atomunu iyonize etmeye yetecek kadar enerji yaydığı bir zaman) inceleyecek. Galaksi oluşumunun nasıl başladığını ve zaman içinde nasıl değiştiğini anlamak amacıyla bu ilk galaksilerin kolektif ışığına bakılacak.
SPHEREx, başlangıç aşamasındaki evrende kozmik enflasyonu veya evrenin doğumundan sonraki saniyenin ilk kesrinde nasıl katlanarak genişlediğini anlamaya çalışacak ve galaksilerin ve maddenin konumları üzerindeki enflasyonun etkisini ölçecek.
SPHEREx’in filtreleri, dalga boylarından biri hariç tümünün teleskopa ulaşmasını engelleyecek şekilde tasarlanmıştır.
Ancak bazıları bu teleskopun biraz tuhaf göründüğünü düşünebilir. Koni şekli daha çok veterinere gittikten sonra bir köpeğin kafasının etrafında bulabileceğiniz bir şeye benzemektedir. Ancak SPHEREx’in Proje Müdür Yardımcısı Beth Fabinsky gururla şunu belirtmektedir: “Bunlar utanç külahları değil. Onlar SPHEREx’in şöhret konileri!”
Koni şeklindeki kalkanlar, SPHEREx’i güneşten, Dünya’dan ve teleskopun kendisinden gelen kızılötesi radyasyondan korumak için tasarlanmıştır.
Koniler çok önemli bir amaca hizmet eder; teleskopu ısıdan veya kızılötesi radyasyondan korumak. SPHEREx’in ana teleskopu iç içe geçmiş üç koni ile korunmaktadır.
Bu korunma olmasaydı, SPHEREx’in Dünya’dan, Güneş’ten ve teleskoptan gelen ısı nedeniyle gözleri kör olurdu. Ek olarak, gözlemini gerçekleştirmek için teleskopun kendisinin -210 dereceye kadar soğutulması gerekir.
Bu, SPHEREx’in çok zayıf ve çok uzak kızılötesi evrene bakmasına olanak tanıyacak. Haritalarını oluşturmak için ışığın 96 kesin dalga boyuna bakacak; bu teknik spektroskopi olarak adlandırılıyor. SPHEREx’in tamamlanmasının ardından Haziran 2024’ten önce SpaceX Falcon 9 roketiyle fırlatılması planlanıyor.
NASA, Uzaklıkta Rekor Kıran Bir Keşfe İmza Attı: 13 Milyar Işık yılı Uzaklıkta Süper Kütleli Bir Kara Delik
Gökbilimciler, X-ışınlarında şimdiye kadar gözlemlenen en uzak kara deliği, 13 milyar ışık yılı uzaklıktaki UHZ1 galaksisinde keşfettiler. Chandra X-ışını Gözlemevi ve James Webb Uzay Teleskobundan elde edilen veriler kullanılarak elde edilen bulgulardan, kara deliğin doğumda büyük kütleli olduğu ileri sürülüyor ve evrenin erken dönemlerindeki süper kütleli kara delikler hakkındaki mevcut teorilere meydan okuyor.
Bu, bazı erken kara deliklerin devasa gaz bulutlarından oluştuğuna dair bugüne kadarki en iyi kanıt olarak kabul ediliyor.
Gökbilimciler Chandra ve JWST uzay teleskoplarını kullanarak X-ışınlarında şimdiye kadar tespit edilen en uzak kara deliği (UHZ1 olarak adlandırılan bir galakside) buldular. X-ışını emisyonu, büyüyen bir süper kütleli kara deliğin göstergesidir. Bu sonuç, evrendeki ilk süper kütleli kara deliklerin bazılarının nasıl oluştuğunu açıklayabilir. Bu görüntüler, UHZ1’in arkasında yer aldığı Abell 2744 gökada kümesini, Chandra’dan gelen X-ışınlarında ve JWST’den gelen kızılötesi verilerde kara delik barındıran gökada UHZ1’in yakın çekimlerini göstermektedir.
NASA Teleskopları Rekor Kıran En Uzak Kara Deliği Keşfetti
Bu görüntü, şimdiye kadar X-ışınları yoluyla tespit edilen en uzak kara deliği ortaya çıkarıyor ve evrendeki en eski süper kütleli kara deliklerin oluşumuna potansiyel bir ışık tutuyor. Bu keşif, Chandra X-ışın Gözlemevi’nden alınan X-ışın (mor renk) ve JWST’den alınan kızılötesi verileri (kırmızı, yeşil ve mavi renk) kullanılarak yapılmıştır.
Galaktik Mesafeler ve Gözlemler
Son derece uzaktaki bu kara delik, Abell 2744 gökada kümesi yönünde UHZ1 gökadasında yer almaktadır. Gökada kümesi Dünya’dan yaklaşık 3,5 milyar ışık yılı uzaklıktadır. Ancak JWST verileri, UHZ1’in Abell 2744’ten çok daha uzakta olduğunu ortaya koyuyor. Yaklaşık 13,2 milyar ışık yılı uzaklıktaki UHZ1, evrenin şu anki yaşının yalnızca %3’ü olduğu bir dönemde görülüyor.
Araştırmacılar, Chandranın iki haftadan uzun süren gözlemlerini kullanarak, galaksinin merkezinde büyüyen süper kütleli bir kara deliğin işareti olan UHZ1’den gelen X-ışın emisyonunu tespit ettiler. X-ışını sinyali son derece zayıftı. Chandra, bu uzun gözlem süresine rağmen, sinyali dört kat artıran kütle çekimsel mercekleme olarak bilinen olay nedeniyle cismi ancak tespit edebildi.
Görüntüleme Teknikleri ve Yönlendirme
Görüntünün mor kısımları, Abell 2744’teki büyük miktardaki sıcak gazdan gelen X ışınlarını gösteriyor. Kızılötesi görüntü, kümedeki yüzlerce gökadayı ve ön plandaki birkaç yıldızı gösteriyor. Ekler, UHZ1’in merkezinde yer alan küçük bir alanı yakınlaştırıyor.
JWST görüntüsündeki küçük nesne uzak gökada UHZ1’dir ve Chandra görüntüsünün merkezi, UHZ1’in ortasındaki süper kütleli kara deliğe yakın malzemeden gelen X ışınlarını göstermektedir. X-ışını kaynağının galaksinin kızılötesi görüntüsüyle karşılaştırıldığında büyük boyutu, Chandra’nın çözebileceği en küçük boyutu temsil etmesinden kaynaklanmaktadır.
X-ışınları aslında galaksiden çok daha küçük bir bölgeden geliyor. Tam alan Chandra görüntüsüne ve aynı zamanda yakın çekimdeki Chandra görüntüsüne farklı yumuşatma uygulandı.
UHZ1 gibi soluk X-ışını noktası kaynaklarının gösterilmemesi pahasına, soluk küme emisyonunu vurgulamak amacıyla büyük görüntü için birçok piksel boyunca yumuşatma gerçekleştirildi. Böylece soluk X-ışını kaynakları görülebildi.
İllüstrasyon: Büyük Bir Gaz Bulutunun Doğrudan Çökmesiyle Ağır Tohumlu Bir Kara Deliğin Oluşumu.
Keşfin Önemi
Bu keşif, milyarlarca güneş kütlesi içeren ve galaksilerin merkezlerinde bulunan bazı süper kütleli kara deliklerin, Büyük Patlamadan hemen sonra nasıl devasa kütlelere ulaşabildiğini anlamak için çok önemlidir.
Doğrudan büyük gaz bulutlarının çökmesinden mi oluşuyorlar ve yaklaşık on bin ile yüz bin güneş kütlesi arasında ağırlığa sahip kara delikler mi yaratıyorlar? Yoksa ağırlığı yalnızca on ila yüz güneş arasında değişen kara delikler yaratan ilk yıldızların patlamalarından mı geliyorlar?
Araştırma Bulguları ve Teorik Çıkarımlar
Gökbilimcilerden oluşan ekip, UHZ1’de yeni keşfedilen kara deliğin büyük kütleli doğduğuna dair güçlü kanıtlar buldu. X ışınlarının parlaklığına ve enerjisine dayanarak kütlesinin 10 ila 100 milyon güneş arasında olduğunu tahmin ediyorlar.
Bu kütle aralığı, yaşadığı galaksideki tüm yıldızlarınkine benzer; bu, yakınlardaki galaksilerin yıldızlarına ev sahipliği yapan, evrendeki galaksilerin merkezlerinde bulunan ve genellikle kendi kütlelerinin yalnızca onda birini içeren kara deliklerle tam bir tezat oluşturur.
Kara deliğin genç yaştaki büyük kütlesi, ürettiği X-ışınlarının miktarı ve JWST tarafından tespit edilen galaksinin parlaklığı, büyük bir gaz bulutunun çökmesi, bunların tümü, 2017’de doğrudan doğruya yıldızdan oluşan “Büyük Boyutlu Kara Delik” için yapılan teorik tahminlerle örtüşüyor.
Devam Eden Araştırma ve İşbirliği
Araştırmacılar bunu ve JWST’den gelen diğer sonuçları ve diğer teleskoplardan gelen verileri birleştirerek erken evrenin daha büyük bir resmini doldurmayı planlıyor.
Bu resim ESA’nın (Avrupa Uzay Ajansı) Hera uzay aracını ve onun ikili asteroit Didymos’taki iki CubeSat’ını göstermektedir.
ESA’nın Hera Misyonu Başarılı Olursa İki CubeSat İle Birlikte Dimorphos’a İnecek.
Yaklaşık bir yıl sonra ESA, Hera görevini başlatacak. Hedefi Didymos asteroiti ve bu, 390 metrelik kaya yığınını ziyaret eden ikinci uzay aracı olacak. NASA’nın DART misyonu (büyük göktaşlarının Dünya’ya çarpmasını engelleme görevi), gezegenimizin savunmasını test etmek amacıyla Didymos’un küçük Aycığı Dimorphos’a kinetik bir çarpma cihazı fırlatmıştı.
Şimdi Hera, Dimorphos’taki çarpma kraterinin boyutunu ve morfolojisini ölçmek için ikili asteroit üzerinde bir takip araştırması gerçekleştirecek. Bunu kolaylaştırmak için Dimorphos’a ineceği iki küçük CubeSat tasarlıyor.
İki küçük uydunun bir göktaşına iniş yapması garip görünebilir. Ancak Hera farklı hedefleri gerçekleştirmek için tasarlanıyor. Her şeyden önce ESA’nın ‘Dünya Gezegeni Savunma programının’ bir parçası.
Yani ana görevi, NASA’nın DART misyonunun Dimorphos ve Didymos üzerindeki etkisini incelemek, böylece Dünya’yı tehdit edebilecek tehlikeli göktaşların saptırılması hakkında daha fazla bilgi edinebilmektir. Ancak bu aynı zamanda bir teknoloji tanıtım görevidir.
CubeSat çifti, RBL (Sağlam Balistik İnişler) adı verilen yeni bir yöntemi de test etmiş olarak asteroit üzerine iniş yapacak. Neredeyse hiç yer çekimi olmayan, dönen bir asteroitin üzerine bir şey indirmek zor bir iştir. Eğer karmaşık bir uzay aracına çok para harcamak istiyorsanız iyi sonuçlar alabilirsiniz.
Ancak daha az masrafla ve daha az karmaşıklıkla yapılıp yine de başarılı olunabilir mi? Milani ve Juventus CubeSat çifti bunu yapmaya çalışacak. CubeSat’lar, aletleri dışında aynıdır. Yaklaşık 12 kg ağırlığındadırlar, üç eksenli stabilizedirler ve soğuk gaz tahrik sistemlerine sahiptirler.
Cihazlarını Hera’nın ikili asteroitle ilgili çalışmasını tamamlamak için kullanacaklar. Cihazları arasında bir spektrometre, uçucu maddeleri ve organik maddeleri tespit etmek için bir termogravimetre, Dimorphos’un iç yapısını araştırmak için bir radar ve bir gravimetre yer alıyor.
Ayrıca kameralar ve radyo ekipmanları da bulunmaktadır. Hera’nın, Milani ve Juventus’u, Dimorphos ve Didymos’u yaklaşık 6 ay boyunca inceleyecek. Daha sonra, görevlerinin sonunda Milani ve Juventus’un Dimorphos’a çıkması planlanıyor.
Yeni bir çalışmada, CubeSat’ların Dimorphos’a inmek için kullanabileceği yeni bir teknik sunuluyor. Yöntemin adı “İkili Bir Asteroitin İkincil Kısmına Sağlam Balistik İnişlerin Tasarımı ve Analizi” Ekibin lideri Glasgow Üniversitesi’nden Iosto Fodde’dir.
Asteroit Didymos (sol altta) ve Aycığı Dimorphos, NASA’nın DART uzay aracının çarpışmasından yaklaşık 2,5 dakika önce.
Araştırmacılara göre, “Hera gemisindeki iki CubeSat, Dimorphos adı verilen sistemin ikincil kısmına balistik bir iniş gerçekleştirmeyi planlıyor. Bu tür inişlerde, iniş sırasındaki öteleme durumu kontrol edilmiyor, bu da uzay aracının karmaşıklığını azaltıyor aynı zamanda konuşlanma manevrası hatalarına ve dinamik belirsizliklere karşı duyarlılığını da artırıyor.”
Sağlam Balistik İniş Nedir? Temel olarak bu, bunun motorlu bir iniş olmadığı anlamına gelir. İşin içinde çok fazla matematik vardır, ancak bu, NCI tekniği (Müdahaleci Olmayan Chebyshev enterpolasyonu) olarak adlandırılan şeye indirgeniyor.
Temel olarak bir bilgisayar, CubeSat’ın olası durumlarının sayısının zaman içindeki büyüme oranını hesaplar. Bu, uzay aracının başarılı bir inişe olanak sağlayacak çarpma hızlarının ve açılarının sayısını sınırlamasına olanak tanır. Sonuç, uzay aracının inişini optimize edebilmesidir.
Böylece minik CubeSat, diğer yöntemlere kıyasla yörüngesinin sağlamlığını artırabilir. Bu yeni yöntemde çalışan araştırmacılar “Sonuçta ortaya çıkan yörünge, geleneksel bir yönteme kıyasla yörüngenin sağlamlığını ve iniş başarısını % 20 artırıyor ayrıca iniş ayak izini önemli ölçüde azaltıyor” diyorlar.
Makaledeki bu şema NCI tekniğinin nasıl çalıştığını göstermektedir. Gri alanlar yörüngelerin kapladığı gerçek alanı temsil ederken kareler NCI kullanılarak yayılan toplam alanı temsil eder.
NASA’nın başarılı asteroit örnek iade görevi OSIRIS-REx, göktaşı örneklerini Dünya’ya getirmenin ne kadar önemli olduğu gerçeğini güçlendirdi. Olağanüstü başarılıydı. Ama aynı zamanda karmaşık ve nispeten pahalı bir görevdi.
Tüm bu karmaşıklık her görev için gerekli değildir. Bu çalışmadaki bilim insanları, basit bir uzay aracının bir asteroit üzerine indirilmesinin ne kadar kolay bir şekilde birçok şeyi ortaya çıkarabileceğine dikkat çekiyor ve şöyle söylüyorlar:
“Uzay aracı-yüzey etkileşimi, asteroitin iç yapısı ve malzeme özellikleri hakkında doğrudan bilgi sağlarken, asteroitlerin cihazları göktaşının daha ayrıntılı bir şekilde karakterize edilmesi için bazı yerinde ölçümler yapabildiğinden, asteroitlerin yüzeyine inişler bilimsel getiri açısından inanılmaz derecede değerlidir. Dolayısıyla asteroitlere iniş yapmanın güvenilir bir yolunu geliştirmek, onları incelemenin bir parçasıdır.”
Sanatçının Aycık Dimorphos’u etkileyen DART misyonuna dair izlenimi.
Milani ve Juventus, Hera misyonunun sonunda Dimorphos’a çıkarma girişiminde bulunacak. O zamana kadar kayalar ve kraterler de dahil olmak üzere yüzey hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olacaklar. Ancak unutmayalım ki Dimorphos ikili bir sistemdir.
Bu, diğer şeylerin yanı sıra, önceki asteroit görevlerinin uğraşmak zorunda olmadığı ek karmaşıklığı da beraberinde getirir. Uzmanlar, “Birincil maddenin büyük etkisinden kaynaklanan karmaşık dinamikler, her iki gövdenin küresel olmayan şekli ve düşük çekim kuvvetleri, iniş yörüngesi tasarımını zorlaştırıyor” diye açıklıyor.
Araştırmacılar özellikle CubeSat’ların DART’ın çarpma krateriyle aynı yarım küreye yerleştirilmesini incelediler. Onlara göre, Bu, iniş hızını azaltmak için ilave bir frenleme manevrası gerektirecektir.
NCI sağlam balistik iniş yöntemi, “belirsizlikler dikkate alınmadan tasarlanan bir yörüngeye kıyasla iniş başarı yüzdesini %74,3’ten %94,7’ye çıkardı.” Bu, özellikle daha karmaşık uzay aracı tasarımı gerektirmediğinde mühendisleri heyecanlandıran önemli bir gelişmedir.
Asteroit Aycığı Dimorphos’un NASA’nın DART misyonundaki DRACO görüntüleyicisi tarafından asteroitten 12 km uzakta ve çarpışmadan 2 sn önce çekilen son tam görüntüsü. Resimde asteroitin 31 m çapındaki bir kısmı gösteriliyor.
Araştırmacılar şöyle açıklıyor: “Bu, ortalama çarpma açısını artırma ve ortalama iniş boylamını istenen konumdan uzaklaştırma pahasına oluyor. Ancak, bu değişikliklere rağmen sağlam gidişatın çok daha arzu edilir olduğu görüldü. Bu sonuçlar, Dimorphos’a balistik iniş tasarımı için bu metodolojinin potansiyelini gösteriyor.”
Gökbilimciler güçlü bir kozmik jetin oluşumunu yakaladı
3C 279 Kuasarındaki jetin filamentli yapısı RadioAstron tarafından ortaya çıkarıldı. a, 10 Mart 2014’te elde edilen görüntü. Her iki görüntü de parlaklık sıcaklığını (renk ölçeği) gösterir. b, Nisan 2017’de elde edilen EHT görüntüsü. c, 25 Şubat 2014’te elde edilen 7 mm VLBA-BU-BLAZAR programı görüntüsü.
Gökbilimciler, Dünya ve uzaydaki radyo teleskop ağlarını kullanarak, süper kütleli bir kara delikten gelen plazma jetinin şimdiye kadarki en ayrıntılı görüntüsünü yakaladılar. Jet neredeyse ışık hızında hareket ediyor ve kaynağının yakınında karmaşık, bükülmüş desenler gösteriyordu.
Bu modeller, bu jetlerin zaman içinde nasıl oluştuğunu ve değiştiğini açıklamak için 40 yıldır kullanılan standart teoriye meydan okuyordu. Gözlemlere büyük katkı Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü tarafından yapıldı; burada tüm katılımcı teleskoplardan gelen veriler yaklaşık 100 bin km etkin çapa sahip sanal bir teleskop oluşturmak üzere birleştirildi.
Blazarlar evrendeki en parlak ve en güçlü elektromanyetik radyasyon kaynaklarıdır. Bunlar, merkezi bir süper kütleli kara deliğin çevredeki diskten madde biriktirdiği galaksilerden oluşan aktif galaktik çekirdeklerin bir alt sınıfıdır. Kuasar olarak sınıflandırılan aktif galaktik çekirdeklerin yaklaşık %10’u göreceli plazma jetleri üretir.
Blazarlar, kuasarların küçük bir kısmına aittir ve bu jetlerin neredeyse doğrudan gözlemciye yöneldiğini görürüz. MPIfR’den (Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü) bir araştırma ekibi, blazar 3C 279’daki jetin en içteki bölgesini benzeri görülmemiş bir açısal çözünürlükte görüntüledi ve oldukça düzenli sarmal filamentler tespit ettiler.
Aktif galaksilerde jetlerin üretildiği süreçleri açıklamak için şimdiye kadar kullanılan teorik modellerin revizyonu gerekiyor. Yörüngedeki radyo teleskopun Ay kadar uzak mesafelere ulaştığı uzay görevi RadioAstron (uzayda bulunan ve Rusların geliştirdiği dünyanın en büyük radyo teleskopu) ve Dünya’ya dağılmış 23 radyo teleskoptan oluşan ağ sayesinde, bir uzay aracının iç kısmının en yüksek çözünürlüklü görüntüsü elde edildi.
Kuasar 3C 279'un jeti ve hareketi.
Çalışmayı yöneten IAA-CSIC’den (İspanya Endülüs Astrofizik Enstitüsü) araştırmacı Antonio Fuentes şöyle diyor: “Bugüne kadarki en büyük keşif, jetin iç yapısını ilk kez bu kadar detaylı gözlemlememize olanak sağladı. RadioAstron misyonunun evrene açtığı bu yeni pencere, çekirdeğinde süper kütleli bir kara delik bulunan blazar 3C 279’un plazma jetindeki yeni ayrıntıları ortaya çıkarmış oldu.”
“Jetin merkezden 570 ışık yılı kadar uzağa uzanan en az iki bükülmüş plazma filamenti var. Bu tür filamentleri jetin kaynağına bu kadar yakın ilk kez görüyoruz ve bunlar bize kara deliğin plazmayı nasıl şekillendirdiği hakkında daha fazla bilgi veriyor. İçteki jet aynı zamanda diğer iki teleskop olan GMVA (Küresel Radyo Teleskop Gözlem Ağı) ve EHT (Olay Ufku Teleskopu) tarafından da gözlemlendi.”
Araştırma ekibinin bir üyesi ve GMVA’nın Avrupa planlayıcısı Eduardo Ros, “Çok daha kısa dalga boylarındaki (3,5 mm ve 1,3 mm), filamentli şekilleri tespit edemedik çünkü bu çözünürlük için çok soluk ve çok büyüklerdi. Bu, farklı teleskopların aynı nesnenin farklı özelliklerini nasıl ortaya çıkarabildiğini gösteriyor” diyor.
Blazarlardan gelen plazma jetleri gerçekte düz ve tek biçimli değildir. Plazmanın kara deliğin etrafındaki kuvvetlerden nasıl etkilendiğini gösteren kıvrımlar ve dönüşler gösterir. 3C 279’daki sarmal filamentler adı verilen bu bükülmeleri inceleyen gökbilimciler, bunların jet plazmasında gelişen kararsızlıklardan kaynaklandığını buldular.
Bu süreçte jetlerin zaman içinde nasıl değiştiğini açıklamak için kullandıkları eski teorinin artık işe yaramadığını da fark ettiler. Bu nedenle, bu tür sarmal filamanların jet kaynağına bu kadar yakın bir yerde nasıl oluştuğunu ve geliştiğini açıklayabilecek yeni teorik modellere ihtiyaç vardır. Bu büyük bir meydan okumadır, ama aynı zamanda bu şaşırtıcı kozmik olaylar hakkında daha fazlasını öğrenmek için de harika bir fırsattır.
Kuasar 3C 279 Benzeri Görülmemiş Bir Keskinlikle Görüntülendi.
MPIfR’ye bağlı bilim ekibinin üyesi olan Guang-Yao Zhao, “Sonuçlarımızdan ortaya çıkan özellikle ilgi çekici bir husus, jeti sınırlayan sarmal bir manyetik alanın varlığını öne sürmedir. Bu, ışık hızının 0,997 katı bir hızla hareket eden jetin plazmasını yönlendiren, 3C 279’daki jetin etrafında saat yönünde dönen manyetik alan olabilir” diyor.
Araştırma ekibinden bir başka MPIfR bilim insanı Andrei Lobanov, “Benzer sarmal filamentler daha önce galaksi dışı jetlerde gözlemlenmişti, ancak çok daha büyük ölçeklerde, farklı hızlarda hareket eden ve birbirlerine karşı kesilen akışın farklı kısımlarından kaynaklandığına inanılırdı. Bu çalışmayla, bu filamanların jeti üreten kara deliğin hemen yakınındaki en karmaşık süreçlerle fiilen bağlanabileceği tamamen yeni bir alana giriyoruz” diyor.
Çalışma, 3C 279’daki iç jetin incelenmesi, aktif galaktik çekirdeklerden gelen göreli çıkışların ilk oluşumunda manyetik alanların rolünü daha iyi anlamak için devam eden çabayı genişletiyor. Bu süreçlerin mevcut teorik modellemesi için geriye kalan çok sayıda zorluğun altını çiziyor ve uzak kozmik nesnelerin rekor açısal çözünürlükte görüntülenmesi için eşsiz bir fırsat sunan radyo astronomik enstrümanların ve tekniklerin daha da geliştirilmesine duyulan ihtiyacı ortaya koyuyor.
3C 279 quasar jeti ve EHT tarafından bir hafta boyunca gözlemlenen hareketi.
Örneğin VLBI (Çok Uzun Taban Çizgisi İnterferometrisi) adı verilen özel bir teknik kullanılarak, farklı radyo gözlemevlerinden gelen verilerin birleştirilmesi ve ilişkilendirilmesiyle, bir gözlemde yer alan antenler arasındaki maksimum mesafeye eşit etkin çapa sahip sanal bir teleskop oluşturulabilir.
MPIfR’nin yöneticisi ve son 20 yıldır RadioAstron misyonunun arkasındaki itici güçlerden biri olan Anton Zensus şunları söylüyor: “Quasar 3C 279 için buna benzer görüntülere yol açan RadioAstron ile yapılan deneyler, uluslararası bilimsel işbirliği sayesinde mümkün olan olağanüstü başarılardır.
“Birçok ülkedeki gözlemevleri ve bilim insanları görevli uydunun fırlatılmasından önce onlarca yıllık ortak planlama yapmaları gerekti. Gerçek görüntülerin elde edilmesi, Effelsberg gibi yerdeki büyük teleskopların bağlanması ve Bonn’daki VLBI korelasyon merkezimizdeki verilerin dikkatli bir şekilde analiz edilmesiyle mümkün oldu” diyor.
Jüpiter gezegeninin en büyük ve en ilgi çekici uydularından birine Europa denir. Kanıtlar, Europa’nın buzlu kabuğunun altında, Dünya’daki tüm okyanusların toplamından daha fazla su içeren bir sıvı su okyanusu sakladığını gösteriyor.
2024 yılında, Clipper Robotik Uzay Aracı Europa’ya daha yakından bakmak için yola çıkıyor ve fırlatıldığında isminiz fiziksel olarak bu araçta yer alabilir! Nasıl mı?
Videodaki şiirin tam tercümesi: “Gizeme Övgü: Europa İçin Bir Şiir.” Gece gökyüzünün altında kavis çiziyor. / siyah genişleyen mürekkep rengiyle / bildiğimiz gezegenleri işaret ediyor / yıldızlara hızlı dilekler tutturuyoruz.
Yeryüzünden gökyüzüne sanki evrenin hatasız, / uzman ve apaçık bir kitabıymış gibi okuruz. / Yine de gökyüzümüzün altında gizemler var: / Balinanın şarkısı, rüzgarın salladığı bir ağacın yayında /ötüşünü söyleyen ötücü kuş.
Bizler sürekli hayranlık duyan, / güzelliğe, yaprağa ve çiçeğe, acıya ve zevke, / güneşe ve gölgeye meraklı yaratıklarız. / Ve bizi birleştiren karanlık değil, / uzayın soğuk mesafesi değil, / suyun sunumu, her yağmur damlası, her dere, / her nabız, her damardır.
Ey ikinci Ay, biz de sudan, / engin ve çağıran denizlerden yaratıldık. / Bizler de harikalardan, büyük ve sıradan aşklardan, / küçük görünmez dünyalardan, / karanlığa seslenme ihtiyacından yaratıldık.
NASA’nın Şişedeki Mesaj kampanyası, dünyanın dört bir yanındaki insanları ABD’li Şair Ada Limón’un yazdığı bir şiire imza atmaya davet ediyor. Şiir iki su dünyasını birbirine bağlıyor: Ulaşıp bir dünyayı yaşanabilir kılan şeyin ne olduğunu anlamak isteyen Dünya ve henüz keşfedilmeyi bekleyen sırlarla dolu Europa.
Şiir, Clipper Uzay Aracı’na kazınacak ve katılımcıların isimleri uzay aracına monte edilen mikroçiplere fiziksel olarak yazılacak. Şiir ve isimler Jüpiter sistemine kadar birlikte 2,9 milyar km yol kat edecek.
Kaydolmak çok kolay! Şiire imzanızı atmak ve gemiye binmek için bu siteye gidin. Clipper Uzay Aracı’nın fırlatma penceresi Ekim 2024’te açılıyor, ancak beklemeyin; uzay aracına zamanında yüklenebilmeleri için bu yıl herkesin isimlerinin alınması gerekiyor. 31 Aralık 2023’e kadar kaydolun. Sonra görevi bu adresten takip edin.
İki Dev Gezegenin Çarpışmasının Uzayda Oluşturduğu Garip Parıltı
İki buz devinin çarpışmasının simülasyonu.
İki dev gezegen arasındaki devasa çarpışmanın ardından ortaya çıkan parlaklık ilk kez tespit edildi. Çarpışmanın enkazı sonunda soğuyacak ve tamamen yeni bir gezegen oluşturacak. Gözlem doğrulanırsa, yeni bir dünyanın doğuşunu gerçek zamanlı olarak izlemek ve gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair bir pencere açmak için harika bir fırsat sunacak.
Aralık 2021’de, normalde dikkat çekmeyen güneş benzeri bir yıldızı izleyen gökbilimciler, onun titremeye başladığını gördüler. Birkaç ay boyunca bu yıldızın görünür ışığı değişmeye devam etti. Bazen önceki parlaklığına dönmeden önce neredeyse kayboluyordu.
Dünya’dan yaklaşık 1.800 ışık yılı uzaklıkta bulunan yıldıza, yıldızın kararmasını ilk kez gözlemleyen ASAS-SN (yeni süpernovaları ve diğer astronomik geçişleri aramak için otomatik program) astronomi araştırmasından sonra cisme ASASSN-21qj tanımlayıcısı adı verildi.
Yıldızları bu şekilde sönük görmek alışılmadık bir durum değildi. Bu durum genellikle yıldız ile Dünya arasında geçen malzemeye atfedilirdi. Amatör gökbilimci Arttu Sainio olmasaydı, ASASSN-21qj giderek büyüyen standart benzer gözlemler listesine eklenirdi.
Sainio, sosyal medyada yıldızın ışığının sönmesinin görülmesinden yaklaşık iki buçuk yıl önce, bulunduğu yerden gelen kızılötesi ışık emisyonunun yaklaşık %4 oranında arttığına dikkat çekti.
Kızılötesi ışık, birkaç yüz santigrat derece gibi nispeten yüksek sıcaklıklardaki nesneler tarafından en güçlü şekilde yayılır. Bu şu soruları gündeme getirdi: Bu iki gözlem birbiriyle bağlantılı mıydı ve eğer öyleyse ASASSN-21qj çevresinde neler oluyordu?
Gezegensel felaket
Bulgular yayınlayarak, her iki gözlem kümesinin de iki gezegen arasındaki felaket niteliğindeki çarpışmayla açıklanabileceği önerildi.
Bilindiği gibi dev çarpışmaların, gezegenlerin oluşumunun son aşamalarında yaygın olduğu düşünülüyor. Gezegenlerin nihai boyutlarını, bileşimlerini ve termal durumlarını belirlerler ve bu gezegen sistemlerindeki nesnelerin yörüngelerini şekillendirirler.
Güneş sistemimizde Uranüs’ün tuhaf eğiminden, Merkür’ün yüksek yoğunluğundan ve Dünya’daki Ay’ın varlığından dev çarpışmaların sorumlu olduğu düşünülüyor. Ancak şu ana kadar galakside devam eden dev çarpışmalara dair çok az doğrudan kanıtımız vardı.
NASA’nın WISE teleskopu yıldızdan gelen kızılötesi ışıkta bir artış gözlemledi.
Gözlemleri açıklayabilmek için, bir çarpışmanın çarpışmadan sonraki ilk birkaç saat içinde yıldızdan yayılandan daha fazla enerji salması gerekirdi. Çarpışan cisimlerden gelen malzeme aşırı ısınmış ve erimiş, buharlaşmış veya her ikisi birden olmuş olabilirdi.
Çarpma, orijinal gezegenlerden yüzlerce kat daha büyük, sıcak, parlak bir malzeme kütlesi oluşturmuş olacaktı. ASASSN-21qj’nin kızılötesi parlaklığı WISE Uzay Teleskobu tarafından gözlemlendi. WISE, yıldıza yalnızca yaklaşık 300 günde bir bakıyor ve muhtemelen çarpışmadan kaynaklanan ilk ışık parlamasını kaçırmıştı.
Bununla birlikte, çarpma sonucu oluşan genişleyen gezegen gövdesinin soğuması ve yeni bir gezegen olarak tanıyabileceğimiz bir şeye küçülmesi uzun bir zaman, belki de milyonlarca yıl alacaktı.
Başlangıçta, bu “çarpışma sonrası cisim” en büyük boyutuna ulaştığında, ondan yayılan ışık hâlâ yıldızdan gelen emisyonun yüzde birkaçı kadar yüksek olabiliyordu. Böyle bir cisim, gördüğümüz kızılötesi parlaklığı üretmiş olabilirdi.
Çarpma aynı zamanda yıldızın etrafındaki farklı yörüngelere büyük miktarda enkaz bulutu fırlatmış olabilirdi. Bu enkazın bir kısmı çarpmanın şokuyla buharlaşmış, daha sonra yoğunlaşarak küçük buz ve kaya kristallerinden oluşan bulutlar oluşturmuş olabilirdi.
Zamanla, bu kümelenmiş malzeme bulutunun bir kısmı ASASSN-21qj ile Dünya arasından geçerek yıldızdan gelen görünür ışığın bir kısmını bloke etti ve düzensiz kararmaya neden oldu.
Gezegenler güneş sistemindeki Neptün’e benzer olabilir.
Eğer olaylara ilişkin yorumlar doğruysa, bu yıldız sistemini incelemek, gezegen oluşumunun temel mekanizmasını anlamamıza yardımcı olabilir. Şu ana kadar yapılan sınırlı gözlemlerden bile çok ilginç şeyler öğrenildi.
İlk olarak, gözlemlenen enerji miktarının yayılabilmesi için, çarpışma sonrası cismin Dünya’nın yüzlerce katı büyüklüğünde olması gerekirdi. Bu kadar büyük bir cismi oluşturmak için çarpışan gezegenlerin her birinin kütlesinin en azından Dünya’nın birkaç katı büyüklükte olması, muhtemelen “buz devi” gezegenler olan Uranüs ve Neptün kadar olması gerekirdi.
İkinci olarak, çarpışma sonrası gövde sıcaklığının 700°C civarında olacağı tahmin ediliyor. Sıcaklığın bu kadar düşük olması nedeniyle çarpışan cisimlerin tamamen kaya ve metalden yapılmış olması mümkün değildi.
Buz devleri
Gezegenlerden en az birinin dış bölgeleri, su gibi düşük kaynama sıcaklığına sahip elementler içermiş olmalıdır. Bu nedenle Neptün benzeri buz bakımından zengin iki dünya arasında bir çarpışma gözlendiği düşünüyordu.
Kızılötesi ışığın yayılması ile yıldızdan geçen enkazın gözlemlenmesi arasında görülen gecikme, çarpışmanın yıldızdan oldukça uzakta, yani Dünya’nın Güneş’ten olduğundan daha uzakta gerçekleştiğini gösteriyordu.
Yıldızından uzakta buz devlerinin bulunduğu böyle bir sistem, gökbilimcilerin diğer yıldızların çevresinde sıklıkla gözlemlediği sıkı paketlenmiş gezegen sistemlerinin çoğundan ziyade bizim güneş sistemimize daha çok benziyordu. Bunun en heyecan verici yanı, sistemin gelişimini onlarca yıl boyunca izlemeye devam edebilme ve sonuçların test edebilmesidir.
JWST‘si gibi teleskoplar kullanılarak yapılacak gelecekteki gözlemler, enkaz bulutundaki parçacıkların boyutlarını ve bileşimlerini belirleyecek, çarpışma sonrası gövdenin üst katmanlarının kimyasını tanımlayacak ve bu sıcak enkaz kütlesinin nasıl soğuduğunu takip edecek, hatta yeni ayların ortaya çıktığı bile görülebilecekti.
Bu gözlemler teorilerimize bilgi verebilir ve dev çarpışmaların gezegen sistemlerini nasıl şekillendirdiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Şu ana kadar elimizde olan tek örnek, kendi güneş sistemimizdeki çarpışmaların yankılarıydı. Artık yeni bir gezegenin doğuşunu gerçek zamanlı olarak izleyebileceğiz.
GÖKBİLİMCİLER İLK KEZ KOZMİK AĞI DOĞRUDAN GÖRÜNTÜLEDİ
Gökbilimciler, evrenin altında yatan ipliksi yapı olan kozmik ağdan gelen emisyonu doğrudan görüntülediler.
Galaksiler, uzayın engin siyah okyanusunda adalar gibi görünebilir, ancak birbirlerine göründüklerinden daha fazla bağlıdırlar. Bir araya gelme eğilimindedirler ve genellikle onları birleştiren uzun maddesel malzeme şeritleri bulunur.
Galaksiler sanki zar zor görülebilen bir kordonun üzerine dizilmiş parlak ‘peri’ ışıkları gibidir. Bu kordon, maddeyi kendisi boyunca galaksilere aktarabilir ve galaksi oluşumunda önemli bir rol oynadığı düşünülür.
2015 yılında Caltech’den Christopher Martin, bu kozmik kordonun küçük bir bölümünü görüntülemek için Kaliforniya Palomar Gözlemevi’nde Kozmik Web Görüntüleyiciyi kullanır.
Erken evrende hala büyüyen bir proto galaksiye uzun filamentli bir gazın aktığını ortaya çıkarır. Ancak filamanı görmek bir kuasarın yoğun ışığıyla aydınlatıldığı için mümkün olur.
Gökbilimciler, galaksileri okyanusa akan nehirler gibi yeni malzemelerle besleyen gazlı filamentlerden oluşan soluk ağ olan kozmik ağa eşi benzeri görülmemiş derecede ayrıntılı bir bakış attılar. Yeni veriler galaksilerin nasıl oluştuğunu ve geliştiğini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.
Bu bulgulardan ilham alan Martin ve ekibi, Hawai Keck Gözlemevi’nde ‘Keck Kozmik Web Görüntüleyicisini’ tasarlamaya başlar. Plan, kozmik ağın kuasarlar tarafından uygun şekilde aydınlatılmayan karanlık kısımlarını araştırmaktır.
Çalışma işe yarar. Martin, “Bu son bulgudan önce, bir elektrik direğinin altındaki filamentli yapıları görüyorduk. Artık onları lamba olmadan da görebiliyoruz” der. Ekip, kozmik ağın 3 boyutlu bir resmini oluşturmak için spektroskopiyi kullanır.
Uzak evrenden gelen ışığı renklerine ayırırlar ve Lyman alfa çizgisi olarak bilinen hidrojen atomlarından gelen 121,5 nanometre dalga boyundaki emisyonu ararlar. Emisyon ne kadar uzaktan gelirse, uzayın genişlemesi sayesinde spektrumun kırmızı ucuna o kadar fazla kayacaktır.
Sonuç, orman benzeri bir spektrumdur; her ‘ağaç’, uzay ve zamanda farklı noktalarda bulunan gaz emisyonunu temsil eder. Martin, “Temel olarak kozmik ağın 3 boyutlu bir haritasını oluşturuyoruz. Bir görüntüdeki her nokta için çeşitli dalga boylarında spektrumlar alıyoruz ve dalga boyları mesafeye dönüşüyor” der.
Evrenin büyük ölçekli yapısı, burada bir simülasyon karesinde gösterildiği gibi, kozmik bir ağ şeklini alıyor. Galaksiler ve galaksi kümeleri arasındaki filamentler iyonize gaz ve karanlık maddeden oluşur. Ölçekler çok büyüktür: Görüntüdeki ölçek çubuğu 400 milyon ışık yılı anlamına geliyor.
Ancak kozmik ağdan gelen ışık çok sönüktür ve atmosferimizden veya güneş sistemimizden gelenlerde olduğu gibi eve daha yakın olan ışık kaynaklarıyla kolaylıkla karıştırılabilir. Ekip, bu sorunu aşmak için gökyüzünün “A” ve “B” adını verdikleri iki parçasını karşılaştırır.
Martin şöyle açıklar: “Kozmik ağ yapıları, yamalardaki iki yönde farklı mesafelerde olacaktır, böylece arka plan ışığını B görüntüsünden alıp A’dan çıkarabilir veya tam tersini yaparak yalnızca yapıları bırakabilirsiniz.” Sonuç?
Martin’e göre gökbilimciler artık “evreni incelemek için tamamen yeni bir yola” sahiptir. Caltech ekibinden Mateusz Matuszewski de aynı derecede heyecan duyar: “Bu yeni aracın, daha uzaktaki iplikçikler ve ilk yıldızların ve kara deliklerin oluştuğu dönem hakkında bilgi edinmemize yardımcı olacağından çok heyecanlıyız” der.
Potansiyel olarak daha da fazlası gelecektir. Ekip yakın zamanda projenin ‘Keck Kozmik Reiyonizasyon Haritalayıcısı’ olarak bilinen ikinci bölümünü kurar. Daha uzun dalga boylarını spektrumun kırmızı ucuna doğru, dolayısıyla uzayda daha uzağa ve zamanda daha geriye doğru araştıracaktır.
Parker Güneş Sondası Rekorları Kırdı: Şimdiye Kadarki En Yakından ve En Hızlı Güneş Uçuşu
27 Eylül 2023’te Parker Güneş Sondası, Güneş’e 17. yakın yaklaşımını gerçekleştirdi ve güneş yüzeyinin 7,26 milyon km yakınına gelerek kendi rekorunu kırdı. Venüs’ün çekim gücü uçuşuyla desteklenen sonda, saatte 635,266 km hıza ulaşarak başka bir rekora imza attı.
NASA’nın Parker Güneş Sondası, 27 Eylül 2023’te Güneş’e 7,26 milyon km kadar yaklaşarak kendi rekorunu kırdı ve yaklaşırken de rekor bir hıza ulaştı.
Parker Güneş Sondası, Güneş’e 17. yakın yaklaşımını 27 Eylül 2023’te tamamladı ve güneşi yüzeyinden yalnızca 7,26 milyon km sıyırarak kendi mesafe rekorunu kırdı.
21 Ağustos’ta Venüs’ün çekim gücü destekli uçuşuyla kurulan yakın yaklaşma (günberi olarak bilinir), saat 19:28’de gerçekleşti; Parker Güneş Sondası, Güneş’in etrafında saatte 635.266 km hızla hareket ediyordu.
Bu kilometre taşı aynı zamanda misyonun 22 Eylül’de başlayan ve 3 Ekim’e kadar devam eden 17. güneş karşılaşmasının orta noktasını da işaret ediyordu.
Parker Güneş Sondasının 17. yörüngesi, uzay aracını Güneş’in 7,26 milyon km yakınına getiren bir günberi içeriyordu.
Uzay aracının, tüm sistemleri normal şekilde çalışırken, karşılaşmaya sağlıklı bir şekilde girdi. Parker Güneş Sondasının, tasarlandığı ve inşa edildiği John Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’ndaki görev operatörleriyle 1 Ekim’de bir telemetri akışı (durum verileri) göndererek tekrar kontrolden geçirildi.
Uzay aracı, 4-19 Ekim tarihleri arasında, Güneş’ten fırlatılan güneş rüzgarının özelliklerini, yapısını ve davranışını büyük ölçüde kapsayan, karşılaşmadan elde edilen bilimsel verileri Dünya’ya iletecek.
Enerjinin ve ısının yıldızın atmosferinde nasıl hareket ettiğini izlemek için Parker Güneş Sondası uzay aracının Güneş’in koronası boyunca uçmasını gösteren sanatçının konsepti.
2018 yılında fırlatılan Parker Güneş Sondası, Güneş’in dış atmosferini incelemek üzere benzersiz bir yolculuğa çıkmış, aşırı ısı ve radyasyona göğüs gerecek şekilde tasarlanan sonda, Güneş yüzeyinin 6,17 milyon km yakınına, yani daha önceki tüm uzay araçlarına kıyasla daha yakına gelecek olarak hazırlanmıştı.
Yedi yıl ve 24 yörünge boyunca, çekim gücü desteği için Venüs’ün yardımıyla, sonda Güneş’in koronasını (güneşin en dış katmanı), güneş rüzgârını ve güneş enerjisi taşıyan parçacıkları inceleyecek. Bulguları, güneş olayları ve bunların Dünya üzerindeki etkileri hakkındaki anlayışımızı geliştirmeyi amaçlıyor.
:focal(742x314:743x315)/https://tf-cmsv2-smithsonianmag-media.s3.amazonaws.com/filer/80/f9/80f92edf-0756-4882-9e29-2c13e4c7f555/pia23492_2_msr_b_mars_2020_with_tubes_on_surface_web_social.jpg)
