Yoğun radyo dalgası parlaması 10 milyar yıldan daha eski ve kozmik tarihin yaklaşık % 80’i kadar bir yol kat etti.

Bilim insanları patlamayı Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskobunu kullanarak tespit etti ve daha sonra James Webb Uzay Teleskobunu (JWST) kullanarak ev sahibi galaksiyi belirledi.

Çok uzun zaman önce, çok uzak bir galakside, evrene gizemli bir enerji patlaması yayıldı. Gökbilimciler, Dünya’ya ulaşmadan önce 10 milyar yıldan fazla yol kat eden bir radyo dalgası patlaması olan bu olayı tespit ettiler.

Bunun şimdiye kadar kaydedilen en uzak hızlı radyo patlaması (FRB) olduğuna inanıyorlar. FRB’ler, milisaniyeler içinde güneşin aylarca veya yıllarca yaydığı kadar enerji yayabilen yoğun radyo dalgası patlamalarıdır.

Bu gizemli darbeler ilk olarak 2007’de keşfedildi ve o zamandan beri bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyor; bazıları bunların uzaylı kökenli olabileceğini öne sürüyor.

Yeni bir çalışmada, araştırmacılar evrenin yalnızca yaklaşık 3 milyar yaşında olduğu bir dönemde ortaya çıkan ve “kozmik tarihin yaklaşık %80’ini” kat eden bir FRB (Hızlı Radyo Patlaması) tespit ettiler.

FRB 20240304B olarak adlandırılan bu patlamanın, şimdiye kadar tespit edilen en uzak patlama olduğuna inanılıyor ve önceki mesafe rekorunun iki katından fazla bir mesafeyi kapsıyor.

Bilim insanları patlamayı Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskobunu kullanarak tespit ettiler ve daha sonra NASA’nın James Webb uzay teleskobunu (JWST) kullanarak ev sahibi galaksiyi belirlediler.

Sidney Üniversitesi’nden Dr. Themiya Nanayakkara, “patlama meydana geldiğinde Dünya yoktu, Güneş de yoktu. JWST’den elde edilen veriler, patlamanın çok yüksek hızda yıldız oluşturan ve çevresinde çok az metal bulunan genç, çok küçük bir galaksiden kaynaklandığını gösterdi” dedi.

FRB’lerin kaynağına dair çeşitli teoriler bulunmaktadır; bunlardan biri, bu patlamaların çok güçlü manyetik alana sahip nötron yıldızları olan magnetarlardan kaynaklandığıdır.

Nanayakkara, “bu radyo patlamasına neden olan mekanizma ne olursa olsun, bunun çok düşük miktarda metal içeren çok genç galaksilerde üretilebilmesi gerçeğini açıklamak zorundadır” dedi.

Nanayakkara, “2007’den beri 10.000’den fazla FRB’nin tespit edildi. Bazıları sürekli olarak tekrar ederken, bazıları bir süre tekrar edip sonra duruyor ve bir de sadece bir kez ortaya çıkan ve bir daha asla göremediğimiz FRB’ler var” dedi.

Nanayakkara, “uzaktan gelen bu yeni patlamanın tek seferlik mi yoksa tekrarlayan sinyaller mi vereceği henüz belli değil. Ama FRB’lerle ilgili eğlenceli olan şey, şu anda yaptığımız bilimsel çalışmaların bir kısmını yapabilmemiz için bunların nedenini bilmemize gerek olmaması” dedi.

Patlamanın “evrenin yaşının % 80’i kadar bir süredir yolculuk ettiğini” söyleyen araştırmacı, uzak FRB’lerin daha fazla tespitinin bilim insanlarının uzak evrendeki görünmeyen maddeyi haritalamalarına olanak sağlayacağını da sözlerine ekledi.

Swinburne Üniversitesi’nden, FRB’leri ilk keşfedenlerden biri olan Prof. Matthew Bailes, yeni araştırmayı “FRB’lerin evreni incelemek için ne kadar güçlü olduğunun bir doğrulaması” olarak nitelendirdi.

Bailes bunları “evrende kaç atom olduğunu saymanın çok temel bir yolu” olarak tanımladı. FRB’ler, içinden geçtikleri parçacıklardan etkilenir ve bu da bilim insanlarının optik teleskoplarla görülemeyen maddeyi nitelendirmelerini sağlar.

Swinburne Üniversitesi’nden Dr. Sara Webb “bunları, Dünya’ya ulaşmak için ne kadar maddeden geçmeleri gerektiğini gösteren bir tür görüş hattı sayımı olarak kullanabilirsiniz. Keşif, FRB’lerin evrenin erken dönemlerinde çok yaygın olmuş olabileceğini gösteriyor” dedi.