Evrenimizdeki Samanyolu galaksisinin merkezindeki süper kütleli kara deliğin ilk görüntüsü.

Yeni bir araştırmaya göre, bilim insanları ilk kez bir kara deliğin olay ufkunun (hiçbir şeyin kaçamayacağı sınır) “parmak izlerini” tespit etti.

Bu keşif, iki kara deliğin şiddetli bir şekilde birbirine çarpması sonucu oluşan kütle çekim dalgaları adı verilen uzay-zaman dalgalanmalarının incelenmesiyle yapıldı.

Kara deliğin olay ufku, “geri dönüşü olmayan nokta” olarak bilinir. Çünkü ışık bile karanlığına kapılmaktan kurtulamaz. Bu durum, onlar hakkında herhangi bir şey öğrenmeyi inanılmaz derecede zorlaştırır.

Ancak, bu aşırı olguyu gözlemleme şansı sunabilecek, son derece yıkıcı bir olay vardır: iki kara deliğin birleşerek tek bir kara delik oluşturması durumu.

Bu kozmik ölüm sarmalı meydana geldiğinde, evrene kütle çekim dalgaları yayar ve bilim insanları bu dalgaları son on yıldır tespit edebiliyorlar.

Yeni bir araştırma için uluslararası bir araştırma ekibi, Ocak 2025’te LIGO gözlemevi tarafından tespit edilen ve GW250114 olarak bilinen, şimdiye kadar kaydedilen en güçlü kütle çekim dalgasından elde edilen verileri analiz etti.

İki kara deliğin birleşerek tek bir kara delik oluşturması durumunda neler olacağını gösteren bir sanatçı çizimi.

Bilim insanları, bu kara delik birleşmesinden kaynaklanan son dalga patlamasını (doğrudan dalgalar) izole ederek, olay ufkuna her zamankinden daha yakın bir noktadan bilgi elde edebildiklerini söylediler.

Kanadai Teorik Fizik Enstitüsü’nden Sizheng Ma, “bu kara delik ufku kavramı normalde bilim kurguda karşımıza çıkıyordu. Ancak artık kütle çekimi verileriyle ufuk çizgisinin etrafındaki bölgeye gerçekten dokunabiliyoruz. Bazen bunun gerçekten yaşandığına inanamıyorum” dedi.

Ortalığı karıştırıyor

İki kara deliğin birleşmesinin son aşaması, bir kaşıkla bir bardak suyu karıştırmaya benzer. Uzayda oluşan bu girdap, her yöne ışık hızında yayılan kütle çekim dalgalarının dalgalanmasına neden olur.

Ma, “eğer mecazi kaşık kara deliğin olay ufkuna yeterince yakın bir yerde karıştırılıyorsa, bu bize o bölgedeki fiziği çözme şansı sunar. Genel görelilik teorisini göz önüne alırsak, sonuçlar Einstein’ın yine haklı olduğunu kanıtlıyor” dedi.

Dev kara delik illüstrasyonu.

Ayrıca kara deliklerin kendi dönüşleri sırasında çevrelerindeki uzayı nasıl büktüklerine dair bilgiler de tespit edildi; bu olaya “çerçeve sürüklenmesi” denir.

Kolombiya Üniversitesi’nden astrofizikçi Maximiliano Isi, “bu, bir bardağı masaya itip döndürmeye ve masa örtüsünün bardağın etrafına dolanmasına benziyor” dedi.

Ma, “Bu şekilde, yeni fiziksel olguları araştırmak için ufuk çizgisine yakın bu bölgeyi gerçekten inceleyebiliriz. Bu gibi araştırmalara genel görelilikten sapmalar da dahil edebilir” dedi.

Bilim insanlarının, bu yöntemi kullanılarak olay ufukları hakkında neler öğrenilebileceklerini çözmeleri için daha fazla araştırmaya ihtiyaçları vardır. Böylece, gelecekte kuantum dalgalanmaları olarak bilinen minik değişimlerin belirtilerini bulmayı umuyorlar.